İş güvencesi kapsamındaki bir işçi için feshin geçersizliğini ileri sürmenin yolu, kanunda öngörülen bir aylık süre içinde harekete geçmekten geçer. Bu süre, 4857 sayılı İş Kanunu ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu çerçevesinde işler ve kaçırıldığında feshin haklı olup olmadığı hiç tartışılmadan talep reddedilir. Dolayısıyla işe iade dosyalarında en kritik unsur, delilin gücünden önce takvimin doğru kurulmasıdır.
Bir Aylık Sürenin Hesabı
Süre, fesih bildiriminin işçiye tebliğ edildiği tarihten itibaren işler. İşe iade taleplerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartı olduğundan, bu başvurunun da aynı süre içinde yapılması gerekir. Anlaşmazlıkla sonuçlanan arabuluculuk sonrasında dava için ayrıca kısa bir süre öngörülmüştür. Zincirin herhangi bir halkasında oluşan gecikme, tüm talebi düşürebilir.
İspat Yükü Kimde
İş hukukunda fesih sebebini ispat yükü kural olarak işverendedir. Bu, işçinin hiçbir şey yapmayacağı anlamına gelmez; ancak stratejiyi belirler. İşçi tarafının asıl işi, işverenin gösterdiği sebebin tutarsızlığını ortaya koymaktır:
- Fesih bildiriminde yazılan sebeple mahkemede ileri sürülen sebebin farklılığı
- Aynı davranışı sergileyen başka çalışanlara işlem yapılmamış olması
- Ekonomik sebep iddiasına rağmen aynı pozisyona yeni işe alım yapılması
- Savunma alınmadan gerçekleştirilen fesih işlemi
Fesih Bildiriminin Şekli
Geçerli sebeple yapılan fesihte bildirimin yazılı olması ve sebebin açık ve kesin biçimde gösterilmesi aranır. Sözlü olarak "artık gelme" denilerek sonlandırılan iş ilişkilerinde işçi açısından ilk sorun, feshin varlığını ve tarihini ispat etmektir. Bu durumda giriş-çıkış kayıtları, çalışma arkadaşlarının beyanı, kuruma yapılan bildirim tarihi ve şirket sistemine erişimin kesildiği an belirleyici hale gelir.
Delil Derlemesini Fesihten Önce Bitirmek
İş ilişkisi sona erdikten sonra kurumsal e-posta ve sistem kayıtlarına erişim çoğunlukla mümkün olmaz. Bu nedenle çalışanların kendilerine gönderilen bildirimleri, performans değerlendirmelerini ve görev yazışmalarını ilişki devam ederken saklaması pratik bir gerekliliktir. Buna karşılık işverene ait gizli ticari verinin kopyalanması ayrı bir sorumluluk doğurabileceğinden, saklanacak materyal kendi çalışma ilişkisiyle sınırlı tutulmalıdır. 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar kapsamındaki kayıtlar da dosyaya ışık tutabilir.
Değerlendirme
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; işyerinin çalışan sayısı, işçinin kıdemi ve feshin türü sonucu doğrudan etkiler. Süre çok kısa olduğundan, fesih bildirimini aldığınız gün bir hukukçuya danışmanız yerinde olacaktır.