İş kazası dosyaları iki farklı ispat yükünü aynı anda taşır: olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı ve işverenin iş sağlığı güvenliği yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği. Buna bir de iş ilişkisi sona ermişse kıdem ve ihbar alacaklarının hesabı eklenir. 4857, 6331, 5510 ve 7036 çerçevesinde bu rehber, delil toplama sırasını ve alacakların zamanaşımına uğramaması için gereken takvimi ele alıyor.
Olay Anına Ait Kayıtlar Sonradan Üretilemez
Kaza sonrası ilk günlerde oluşan belgeler, aylar sonra hazırlanan savunmalardan daha güçlüdür. Kolluk tutanağı, işveren tarafından Kuruma yapılan bildirim, acil servis kayıtları, olay yeri fotoğrafları ve vardiya çizelgeleri bu gruptadır. İş sağlığı ve güvenliği tarafında ise risk değerlendirme raporu, eğitim katılım tutanakları, kişisel koruyucu donanım zimmet belgeleri ve periyodik bakım kayıtları belirleyicidir. Bu belgelerin çoğu işveren elindedir; bu nedenle dava dilekçesinde bunların dosyaya celbi ayrıca ve tek tek talep edilmelidir.
Kıdem Hesabını Kilitleyen Kalemler
Kıdem tazminatı yalnızca çıplak ücret üzerinden hesaplanmaz; süreklilik gösteren yol, yemek, ikramiye gibi ödemeler giydirilmiş ücrete dahil olur. Hesabın tartışmalı hale gelmesinin başlıca sebebi de budur.
- Banka hesap dökümleri ile bordroların karşılaştırılması
- Elden ödeme iddiası varsa tanık ve yazışma desteği
- Yol ve yemek yardımının fiilen sağlandığını gösteren kayıtlar
- Aralıklı çalışmalarda hizmet dökümü üzerinden sürelerin birleştirilmesi
- İş göremezlik oranının hesaba etkisi bakımından sağlık kurulu raporu
Arabuluculuk Adımı ve Süreye Etkisi
İşçilik alacakları bakımından dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; bu adım atlanarak açılan dava usulden reddedilir. Kaza nedeniyle uğranılan bedensel zararın tazminine ilişkin talepler ise haksız fiil hükümlerine dayandığından farklı bir usule tabi olabilir. Bu ayrımın baştan yapılmaması, dosyanın hem zaman hem de masraf kaybetmesine yol açar. Arabuluculuk sürecinde tutulan son tutanağın tarihi, sonraki dava süresinin hesabında kritik bir eşiktir.
Süre Kaybının Tipik Kaynakları
- Kıdem, ihbar ve yıllık izin alacaklarının farklı zamanaşımı rejimlerine tabi olduğunun gözden kaçırılması
- Tedavi süreci bittikten sonra rapor beklenirken alacak taleplerinin ertelenmesi
- Kurum işlemlerine karşı yapılacak itirazların adli dava takvimiyle karıştırılması
- Fazla çalışma iddiasında dönemsel kayıtların toplanmadan dava açılması
Son Söz
İş kazası dosyasında sağlık süreci ile hukuki takvim aynı hızda ilerlemez; ikisini tek bir çizelgede takip etmek gerekir. Yukarıdaki çerçeve geneldir, çalışma biçiminiz ve kaza koşulları sonucu değiştirebilir. Kayıtlarınızı bir avukatla birlikte gözden geçirmeniz uygun olur.