İşe iade uyuşmazlıklarında dengeyi belirleyen kural açıktır: feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. Buna karşılık işçi tarafında bir başka baskı vardır; başvuru için öngörülen süre kısa ve hak düşürücüdür. 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar ile 5510 ve 6331 sayılı düzenlemelerin kesiştiği bu alanda, dosya hazırlığı fesih bildiriminin eline ulaştığı gün başlar.
Feshin Geçerli Sebebini İşveren Nasıl İspatlar?
İşveren, feshin işletmesel bir gerekliliğe ya da işçinin yeterliliği veya davranışlarına dayandığını somut belgelerle göstermek zorundadır. İşletmesel sebep iddiasında istihdam verileri, üretim ve ciro kayıtları, kapatılan birime ilişkin kararlar aranır. Davranışsal sebeplerde ise tutanaklar, uyarı yazıları ve savunma istem yazışmaları belirleyicidir. Fesih tarihinden sonra oluşturulan belgelerin ispat gücü tartışmalı olduğundan, kayıtların zamanında düzenlenmiş olması önem taşır.
Savunma Alınması ve Yazılı Bildirim
- Fesih bildiriminin yazılı yapılması ve sebebin açık, kesin gösterilmesi
- Davranış ya da verime dayalı fesihlerde işçinin savunmasının alınmış olması
- Feshin son çare olduğunu gösteren önceki adımların kayda geçirilmesi
- Aynı durumdaki diğer çalışanlara uygulanan işlemlerin tutarlılığı
Arabuluculuk Takvimini Kaçırmamak
Feshin geçersizliği iddiasıyla önce arabulucuya başvurulması zorunludur ve bu başvuru için kanunda öngörülen süre fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işler. Anlaşma sağlanamaması halinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren işleyen ayrı bir süre içinde dava açılması gerekir. İki süre birbirinden bağımsızdır; ilkine yetişip ikincisini kaçırmak, uygulamada en sık rastlanan hak kaybı biçimidir. Bu nedenle fesih tarihi, başvuru tarihi ve son tutanak tarihi aynı takvim üzerinde işaretlenmelidir.
Boşta Geçen Süre ve İşe Başlatmama Sonucu
İşe iade kararı kendiliğinden işe dönüş sağlamaz; işçinin kanunda öngörülen süre içinde işverene başvurması gerekir. Bu başvuru yapılmazsa fesih geçerli hale gelir ve kararın sonuçlarından yararlanılamaz. Başvurunun yazılı ve ispatlanabilir biçimde yapılması, işverenin çağrısına verilecek cevabın da kayıt altına alınması gerekir. Anlaşma sağlanamayan hallerde boşta geçen süre ücreti ile işe başlatmama tazminatının hesabı ayrıca gündeme gelir.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. İşyerinin çalışan sayısı, işçinin kıdemi ve fesih gerekçesinin türü sonucu doğrudan etkilediğinden, fesih bildirimini aldıktan sonra süreyi beklemeden hukuki değerlendirme yaptırmanız önerilir.