Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen şey, çoğu zaman haklılık değil, çalışmanın veya işlemin nasıl ispat edildiğidir. 5510 sayılı Kanun sigortalılığın çerçevesini, 4857 iş ilişkisinin esaslarını, 6331 iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini, 7036 ise dava öncesi ve yargılama usulünü belirler. Bu rehber, kurum kayıtlarının eksik olduğu dosyalarda delil kurgusuna odaklanır.
Kurum Kaydı ile Fiili Durum Arasındaki Farkı Göstermek
Uyuşmazlığın çekirdeği genellikle şudur: kurum kayıtlarında görünen tablo ile fiilen yaşanan çalışma ilişkisi örtüşmemektedir. Bu farkı göstermek için işe giriş bildirgesi, prim gün sayıları, ücret bordroları ve banka ödeme kayıtları yan yana konur. Kayıtlar arasındaki boşluklar tarih aralıklarıyla belirlenir ve her boşluk için ayrı delil aranır.
Tanık Deliline Yüklenmemek
Hizmet tespiti nitelikli dosyalarda tanık beyanı önemlidir; ancak tek başına dayanak yapıldığında sonuç öngörülemez hale gelir. Aynı dönemde aynı işyerinde çalıştığı kayıtla sabit olan kişilerin beyanı, yazılı delillerle desteklendiğinde ağırlık kazanır. Tanık listesi hazırlanırken kişilerin o dönemki kayıtlı durumu önceden kontrol edilmelidir.
Yazılı ve Dijital İzleri Toplamak
- Görev yazıları, vardiya çizelgeleri ve puantaj kayıtları
- İşyerine giriş çıkış kayıtları ve servis listeleri
- Kurumsal e-posta, mesaj ve iş takip sistemi kayıtları
- Ödeme dekontları ve avans kayıtları
- İş kazası dosyalarında tutanaklar ve sağlık kayıtları
Kuruma İtiraz Aşamasını Boş Geçmemek
Kurum işlemine karşı öngörülen idari başvuru yolu, yalnızca bir formalite değildir. Bu aşamada sunulan belgeler dosyanın omurgasını oluşturur ve sonraki aşamada tutarlılık ölçütü haline gelir. İtiraz dilekçesinde ileri sürülmeyen bir olgunun sonradan öne çıkarılması, dosyanın inandırıcılığını zayıflatabilir.
Süre Riski: Bildirim Tarihinden İtibaren Sayaç
Kurum işlemlerine karşı başvuru ve dava süreleri, işlemin ilgiliye bildirildiği tarihten itibaren işler. Elektronik bildirim kanallarının yaygınlaşmasıyla birlikte, bildirim yapıldığı halde fiilen görülmemesinden kaynaklanan kayıplar artmıştır. Kuruma ait elektronik bildirim kanallarının düzenli kontrol edilmesi, en basit ve en etkili süre koruma yöntemidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; çalışma döneminin niteliği ve kurum kayıtlarının içeriği sonucu doğrudan etkiler. Somut dosyanızda hangi delilin hangi aşamada sunulacağı konusunda hukuki değerlendirme almanız yerinde olacaktır.