Kıdem tazminatı uyuşmazlıklarında tartışma çoğu zaman "hak var mı" sorusunda değil, "hesap doğru mu" sorusunda düğümlenir. İşveren tarafından yapılan ödeme eksik hesaplanmışsa, işçinin bunu hangi sırayla ve hangi süre içinde ileri süreceği, alacağın tamamının akıbetini belirler.
Hesabın Denetlenmesi: Giydirilmiş Ücret Kalemleri
Kıdem tazminatı, çıplak ücret üzerinden değil, süreklilik arz eden yan menfaatlerin eklendiği ücret üzerinden hesaplanır. Bordroda görünmeyen ödemeler bu noktada belirleyici olur.
- Yol ve yemek yardımının fiilen çalışılan gün sayısına göre aylığa yayılması
- Düzenli ödenen ikramiye ve primlerin yıllık toplamının aya bölünmesi
- Ayni yardımların (erzak, giyim) parasal karşılığının belgelenmesi
- Tavan sınırının ilgili dönem itibarıyla uygulanıp uygulanmadığı
Arabuluculuk: Dava Şartı Aşamasının Doğru Kullanımı
İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca işçilik alacaklarında arabuluculuk, dava açmadan önce tamamlanması gereken bir dava şartıdır. Bu aşama bir formalite değildir: anlaşma tutanağına yazılan ifadeler, sonradan açılacak davada ileri sürülebilecek talepleri daraltabilir. Tutanakta hangi alacak kalemlerinin kapsandığı, hangilerinin saklı tutulduğu tek tek yazılmalıdır. "Tüm işçilik alacakları" gibi genel ifadeler, itiraz hakkını beklenenden geniş biçimde tüketebilir.
Fesih Tarihi ve Zamanaşımının Kesişimi
Kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücretinde zamanaşımı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıl olarak uygulanır. Fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil ücretleri ise ücret niteliğinde olduğundan farklı bir zamanaşımı rejimine tabidir ve daha eski dönemler kolayca eriyebilir. Bu nedenle fesih tarihi ile talep edilen dönemin başlangıcı aynı tabloda gösterilmelidir.
İtiraz Aşamasında Delil Toplama Sırası
- Sigortalı hizmet dökümü ve işe giriş-çıkış bildirgeleri temin edilir.
- Banka hesap hareketleri, ücretin gerçek tutarını göstermek üzere dönemsel olarak çıkarılır.
- İmzalı bordrolarda ihtirazi kayıt bulunup bulunmadığı kontrol edilir.
- Fesih bildirimi ve varsa savunma yazıları tarih sırasına dizilir.
- Tanıklar, çalışılan birim ve dönem esas alınarak belirlenir.
Son Söz
İşçilik alacağı dosyalarında en pahalı hata, ödeme yapıldığı için sürecin bittiğini varsaymaktır. Eksik hesap, süresinde ve doğru sırayla ileri sürüldüğünde telafi edilebilir. Yukarıdaki çerçeve bilgilendirme amacıyla verilmiş olup, çalışma biçiminiz ve fesih şeklinize göre hesap yöntemi değişebileceğinden, bordrolarınızı bir iş hukuku uygulayıcısıyla birlikte gözden geçirmeniz önerilir.