Psikolojik tacize dayalı işçi talepleri, hem ispatı zor hem de usulü katı dosyalardır. İş Mahkemeleri Kanunu birçok işçilik alacağı için arabuluculuğu dava şartı hâline getirdiğinden, doğrudan açılan dava usulden reddedilir. Bu rehber, mobbing iddiasında başvuru sırasını ve arabuluculuk aşamasının süreleri nasıl etkilediğini anlatır.
Hangi Talep Arabuluculuğa Tabi, Hangisi Değil
Mobbing tek bir talep değil, bir olgu iddiasıdır. Bu olgudan doğan talepler farklı usullere tabidir. Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma ve ücret alacakları gibi işçilik alacakları için arabulucuya başvuru dava şartıdır. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bu kapsam dışında tutulmuştur. Aynı dosyada her iki tür talep bir arada bulunuyorsa, hangisinin arabuluculuk tutanağına yazıldığı sonradan ciddi tartışma yaratır.
Başvuru Sırası
- Olay günlüğü tutulur: tarih, saat, olay, tanık ve varsa yazılı iz tek tabloya işlenir.
- 6331 sayılı Kanun kapsamında işyerindeki bildirim ve şikâyet mekanizması kullanılır, yazılı kayıt bırakılır.
- Fesih söz konusuysa haklı nedenle fesih beyanı gerekçeli ve yazılı yapılır.
- Arabulucuya başvuru yapılır; talepler tutanakta açık ve kalem kalem yazdırılır.
- Anlaşmama tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren dava süresi işlemeye başlar.
Anlaşmama Tutanağı Sonrası Dar Pencere
İşe iade talebi bakımından takvim iki kez daralır: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren arabulucuya başvuru süresi ve anlaşmama tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren dava açma süresi. Her iki süre de kısadır ve kaçırıldığında işe iade hakkı tümüyle sona erer. Alacak talepleri bakımından zamanaşımı daha uzun olsa da, arabuluculuk tutanağına yazılmayan bir talebin sonradan dava konusu edilmesi dava şartı eksikliği tartışmasına yol açar.
Mobbing İddiasının İspat Zemini
Psikolojik taciz iddiasında tek bir olay yerine sistematiklik aranır. Bu nedenle delil stratejisi süreklilik gösteren bir örüntüyü ortaya koymaya odaklanmalıdır:
- Görev tanımının aniden daraltıldığını gösteren yazılı talimatlar
- İzin, mesai ve vardiya değişikliklerine ilişkin kayıtlar
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma yazışmaları
- Performans değerlendirmelerindeki ani ve gerekçesiz düşüş
- Sağlık kuruluşuna başvuru kayıtları ve raporlar
- Aynı süreçte işyerinden ayrılan çalışanların tanıklığı
Kapanış
Mobbing dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman iddianın haklılığı değil, kaydın zamanında tutulmuş olmasıdır. Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; işyerinin büyüklüğü, iş sözleşmesinin türü ve feshin şekli sizin dosyanızda farklı bir yol haritası gerektirebilir. Fesih ya da istifa kararı vermeden önce hukuki görüş almanız, geri alınamayacak adımları önler.