İşçilik alacakları içinde en çok tartışılan kalem fazla mesaidir; çünkü çalışmanın varlığı kadar süresi de ispat konusudur. Buna bir de sigorta kayıtlarındaki eksiklikler eklendiğinde dosya iki ayrı yargı çizgisine yayılır. Bu rehber, 4857, 7036, 5510 ve 6331 ekseninde delil düzenini ve zaman planını ele alır.
İspat Yükü Nerede Duruyor?
Fazla çalışma iddiasını ileri süren işçi bunu ispatla yükümlüdür; buna karşılık işveren, çalışma sürelerini gösteren kayıtları tutmakla ödevlidir. Bu ikili yapı pratikte şu sonucu doğurur: işveren düzenli ve imzalı kayıt tutmuşsa tartışma büyük ölçüde bu kayıtlar üzerinden yürür, tutmamışsa işçinin sunduğu diğer deliller belirleyici hale gelir.
Kayıt Türleri ve Güvenilirlik Sırası
- İmzalı puantaj ve bordrolar: ihtirazi kayıt konulmadan imzalanan bordro, o dönem için aksi güçlü delille çürütülmesi gereken bir belgedir.
- Elektronik kayıtlar: turnike, kartlı geçiş, araç takip ve sistem giriş logları.
- İş kaynaklı yazışmalar: mesai saatleri dışında gönderilen e-posta ve görevlendirmeler.
- Tanık beyanları: aynı dönemde aynı birimde çalışmış kişiler; husumetli tanık değerlendirmesi ayrıca yapılır.
Fazla mesai ücretinin bordroya tahakkuk ettirildiği aylar ile iddia edilen dönemler karşılaştırılmadan dilekçe yazılmamalıdır; bu karşılaştırma, talebin hangi dönemler için ileri sürülebileceğini baştan gösterir.
SGK Kayıtlarıyla Çelişki Doğduğunda
Hizmet süresinin veya kazancın eksik bildirildiği durumlarda hizmet tespiti gündeme gelir. Bu dosyalarda işyeri sicil dosyası, dönem bildirgeleri, müfettiş raporları ve iş yerindeki fiili çalışmayı gösteren belgeler birlikte incelenir. Kurumun taraf olduğu bu davalarda usul, işçilik alacağı davasından farklı işler; ikisinin aynı dilekçede birleştirilmeye çalışılması dosyayı zorlaştırır.
Süre: Sayaç Fesihle Başlar
İşçilik alacaklarında zamanaşımı kural olarak fesihten sonra işlemeye başlar ve alacak kalemine göre farklılaşır. Ayrıca dava açılmadan önce 7036 sayılı Kanun uyarınca arabuluculuğa başvurmak, birçok işçilik alacağı bakımından dava şartıdır; bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir ve arada geçen süre aleyhe işler. İşe iade talebi bakımından ise süreler çok daha kısadır ve fesih bildiriminin tebliğ tarihine bağlıdır. Bu nedenle fesih evrakının tebliğ tarihi dosyanın ilk satırına yazılmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; çalışma düzeni, sektör ve fesih şekli sonucu değiştirir. Alacak hesabı ve süre analizinin dava öncesinde yapılması, hem talep tutarını hem başvuru sırasını doğru kurmanızı sağlar.