Kıdem tazminatı uyuşmazlıklarında tartışma çoğu zaman hakkın varlığında değil, hesabın dayanağında düğümlenir: çalışma süresi kaç yıldır, giydirilmiş ücret nedir, fesih hangi tarihte ve hangi nedenle yapılmıştır? 4857 ve 7036 sayılı kanunlarla çizilen çerçevede bu üç sorunun cevabı belgeyle kurulur; belge yoksa hesap da tartışmalı hâle gelir.
Hesabı Kuran Üç Veri
Kıdem hesabının omurgası hizmet süresi, son ücret ve ücrete eklenecek düzenli menfaatlerdir. Hizmet süresi için 5510 kapsamındaki sigortalı hizmet dökümü başlangıç noktasıdır; ancak sigortasız veya eksik bildirilmiş dönemler varsa dökümle yetinilmemelidir. Aynı işverene ait farklı işyerlerinde geçen süreler ile aralıklı çalışmalar ayrı ayrı işaretlenmelidir.
Giydirilmiş Ücretin İspatı
- Banka hesap hareketleri: ödemenin gerçek tutarını gösteren en güçlü kaynaktır
- Bordro ve imza karşılığı ödeme belgeleri; ihtirazi kayıt konulup konulmadığı önemlidir
- Yol, yemek, yakacak gibi düzenli ve süreklilik taşıyan yardımların kanıtı
- Prim ve ikramiye ödemelerinin dönemsel dökümü
- Aynı işyerinde benzer pozisyondaki çalışanların ücret düzeyine ilişkin veri
Arabuluculuk Aşamasında Delil Refleksi
İşçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır. Bu aşamayı yalnızca bir formalite gibi geçmek, sonraki dava için ciddi bir dezavantaj yaratır: son tutanağa yazılan talep kalemleri ve tutarlar, sonrasında dosyanın çerçevesini etkiler. Bu nedenle arabuluculuk başvurusundan önce alacak kalemleri listelenmeli, kaba da olsa bir hesap tablosu hazırlanmalı ve tutanağa hangi kalemlerin yazıldığı kontrol edilmelidir.
Zamanaşımı ve Fesih Tarihi Riski
Kıdem ve ihbar tazminatı bakımından güncel düzenlemede beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanır; fazla çalışma, yıllık izin ücreti gibi kalemlerin süreleri ayrı değerlendirilir. Feshin geçersizliği iddiası varsa fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir ve bu süre kaçırıldığında işe iade yolu tümüyle kapanır. Bu nedenle fesih tarihi, tebliğ şekli ve fesih bildiriminin metni dosyanın ilk gün belgelenen unsurları olmalıdır.
6331 Yönünden Ek Kontrol
İş kazası veya meslek hastalığı iddiası da varsa, iş sağlığı ve güvenliği kayıtları (risk değerlendirmesi, eğitim tutanakları, kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri) ayrı bir klasörde toplanmalıdır; bu belgeler hem tazminat hem de kusur tartışmasında belirleyicidir.
Yukarıdaki bilgiler genel bir yol haritası sunar. Çalışma biçiminiz, fesih nedeni ve belgelerin durumu sonuca doğrudan etki ettiğinden, hesap ve süre değerlendirmesini bir hukukçuyla birlikte yapmanız önerilir.