İşyerinde sistematik baskı iddiası, iş hukuku dosyaları içinde ispatı en güç olanlardandır. Çünkü mobbing tek bir olayla değil, tekrar eden ve süreklilik gösteren davranışlarla ortaya çıkar. 4857 sayılı İş Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu birlikte değerlendirildiğinde, dosyanın iki ekseni belirginleşir: delilin zaman içinde biriktirilmesi ve fesih hakkının süresinde kullanılması.
Haklı Nedenle Fesihte Dar Zaman Aralığı
İşçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshi, kanunda öngörülen ve iş günü üzerinden hesaplanan kısa bir süreye tabidir. Süre, işçinin fiili öğrendiği andan itibaren işler. Mobbing sürekli bir davranış biçimi olduğu için son olayın tarihi belirleyici olur; buna rağmen fesih geciktirildiğinde, işverenin süre itirazıyla karşılaşılır.
Delil Takviminin Kurulması
İspatta tek bir belge nadiren yeterli olur; önemli olan olayların kronolojik ve tekrar eden niteliğinin gösterilmesidir. Bu nedenle her olay için tarih, saat, yer, tanık ve varsa yazılı iz aynı satıra kaydedilmelidir. Görev değişiklikleri, performans notlarındaki ani düşüş, izin taleplerinin reddi ve iletişimden dışlanma gibi kalemler tek başına zayıf, birlikte anlamlıdır.
Hangi Deliller Öne Çıkar
- Kurumsal e-posta ve resmi yazışmalar
- Görev tanımı ve organizasyon şemasındaki değişiklikler
- Sağlık kuruluşundan alınan raporlar ve psikiyatrik başvuru kayıtları
- Tanık beyanları, özellikle işten ayrılmış çalışanların ifadesi
- İç şikâyet hattına veya insan kaynaklarına yapılan başvuruların kayıtları
Resmî Bildirim Kanallarının Süreye Etkisi
Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne yapılan şikâyet ya da iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamındaki başvurular, hem delil oluşturur hem de olayın tarihini resmî kayda geçirir. Ancak bu başvurular fesih için öngörülen süreyi durdurmaz; şikâyet süreci beklenirken fesih hakkı tükenebilir.
Fesihten Sonraki Takvim
İş sözleşmesi feshedildikten sonra işe iade talebi için arabulucuya başvuru süresi ile kıdem, ihbar ve tazminat alacakları için arabuluculuk aşaması ayrı ayrı işler. İşe iade talebindeki süre çok daha kısa olduğundan, fesih bildiriminin tebliğ tarihi ilk günden itibaren takvime işlenmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; işyerinin yapısı, delillerin elde ediliş biçimi ve fesih bildiriminin içeriği sonucu değiştirebilir. Fesih kararı vermeden önce elinizdeki delilleri bir iş hukuku uzmanıyla değerlendirmeniz önerilir.