İş kazası dosyalarında ispat, kazadan sonraki ilk günlerde şekillenir. Olay yerinin değişmesi, tanıkların iş yerinden ayrılması ve kayıtların güncellenmesi, sonradan telafisi güç boşluklar yaratır. Bu rehber, delil toplama sırasını bildirim yükümlülükleriyle birlikte ele alır.
Kazadan Sonraki İlk Adımlar
- Sağlık kuruluşuna başvuruda olayın iş kazası olarak beyan edilmesi ve bunun kayda geçirilmesi
- Olay yerinin, kullanılan makinenin ve koruyucu ekipmanın fotoğraflanması
- Vardiya çizelgesi, giriş çıkış kayıtları ve varsa kamera görüntülerinin talep edilmesi
- Kazayı gören çalışanların isim ve iletişim bilgilerinin not edilmesi
Bildirim Zincirinin Kurulması
İşverenin kazayı ilgili kurumlara bildirme yükümlülüğü 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar çerçevesinde düzenlenmiştir ve bu bildirim için tanınan süre kısadır. Bildirimin yapılmamış olması işçinin haklarını ortadan kaldırmaz; aksine, bu eksiklik başlı başına bir kusur unsuru olarak dosyaya girer. İşçi tarafında ise kurum kayıtlarının kontrol edilmesi, kazanın iş kazası olarak tescil edilip edilmediğinin öğrenilmesi ve tescil yoksa bunun için başvuru yapılması gerekir.
Arabuluculuk Bakımından Özel Durum
7036 sayılı Kanun, işçi ve işveren arasındaki birçok uyuşmazlık için arabuluculuğu dava şartı hâline getirmiştir. Ancak iş kazasından kaynaklanan tazminat talepleri bakımından öngörülen istisna nedeniyle bu tür davaların doğrudan açılabildiği kabul edilmektedir. Talebinizin bu istisna kapsamında olup olmadığı, dava dilekçesi hazırlanmadan önce kanun metninden teyit edilmelidir; yanlış değerlendirme, dosyanın usulden reddine ya da gereksiz zaman kaybına yol açar.
İspat Yükünün Dağılımı
İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirdiğini ispat etmesi beklenirken, kazanın gerçekleştiği ve zararın doğduğu hususlarında ispat işçi tarafındadır. Bu dağılım, delil toplama önceliğini belirler: işçi tarafında olayın gerçekleşme biçimi ve zarar; işveren tarafında ise eğitim kayıtları, risk değerlendirmesi, ekipman zimmet belgeleri ve periyodik kontrol raporları öne çıkar. 4857 sayılı Kanun çerçevesindeki iş ilişkisine dair belgeler de bu haritanın parçasıdır.
Zaman İçinde Değişen Talepler
- Geçici iş göremezlik döneminin belgelenmesi
- Sürekli iş göremezlik oranının tespit edilmesi ve rapor tarihinin kaydı
- Rapor sonrasında hesaplanabilir hâle gelen kalemlerin ayrıştırılması
- Talebin belirsiz alacak niteliğinde mi kısmi mi kurulacağına karar verilmesi
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Kazanın oluş biçimi ve kurum kayıtları dosyanın seyrini belirlediğinden, ispat planınızı ve süre hesabınızı somut belgeler üzerinden bir hukukçuyla birlikte kurmanız uygun olur.