Aynı dosyada hem çalışma koşullarının ağırlaştırıldığı hem de fazla çalışma ücretinin ödenmediği ileri sürüldüğünde, iki iddia farklı ispat mantığına tabidir. Bu rehber, mobbing ve fazla mesai taleplerinin takvimini birlikte kurar.
Arabuluculuk Adımı Atlanamaz
7036 sayılı Kanun kapsamında işçi alacaklarına ilişkin talepler bakımından arabuluculuk dava şartıdır. Son tutanak dosyaya eklenmeden açılan dava usulden reddedilir ve bu, zaman kaybının yanında yeniden harç yükü doğurur. Arabuluculuk sürecinde talep kalemlerinin eksiksiz yazılması, sonraki aşamada kapsam tartışmasını da önler.
Fazla Çalışmanın İspatı: Kayıt Hiyerarşisi
4857 sayılı Kanun kapsamındaki fazla çalışma ücretinde ispat yükü kural olarak işçidedir. Kayıtlar güçten zayıfa doğru sıralanarak sunulmalıdır:
- İşyerinin kendi tuttuğu giriş-çıkış ve puantaj kayıtları
- Kartlı geçiş, araç takip veya sistem oturum kayıtları
- İşle ilgili elektronik yazışmaların gönderim saatleri
- Aynı dönemde çalışan tanık beyanları
Bordroda fazla çalışma tahakkuk ettirilmiş ve bordro imzalanmışsa, aksinin ileri sürülmesi bakımından daha güçlü delil aranır. Bu nedenle imzalanan bordrolara ihtirazi kayıt konulup konulmadığı en başta kontrol edilmelidir.
Mobbing İddiasında Süreklilik ve Kayıt Düzeni
Mobbing iddiası tek bir olaya değil, tekrar eden ve sistematik hâle gelen davranış örüntüsüne dayanır. Bu nedenle tarih sırasına göre bir olay günlüğü tutulması, her olayın yanına tanık ve belge notu düşülmesi yerinde olur. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki sağlıklı çalışma ortamı yükümlülüğü ile işverene yapılan yazılı bildirimler, iddiayı somutlaştıran halkalardır. Hekim raporları ve işyeri hekimine yapılan başvurular ayrıca saklanmalıdır.
Kayıt alırken dikkat
Ses veya görüntü kaydı alınması düşünülüyorsa, kaydın elde ediliş biçimi ve kişisel verilere ilişkin sınırlar önceden değerlendirilmelidir; hukuka aykırı yöntemle elde edilen kayıt yarardan çok risk doğurabilir.
Süre Planı: Fesihten Sonraki İlk Haftalar
İş sözleşmesinin sona ermesine bağlı talepler bakımından bazı süreler kısa ve hak düşürücüdür; ücret alacakları ise ayrı bir zamanaşımı rejimine tabidir. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet ve prim gün sayısı uyuşmazlıkları için de ayrı bir takvim tutulmalıdır. Bu üç takvimin tek tabloda toplanması, en sık görülen hak kaybını önler.
Buradaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Çalışma düzeni, kayıt sistemi ve fesih biçimi sonucu değiştirdiğinden, belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız uygun olur.