İş sözleşmesi sona erdiğinde işçinin önünde birbirinden farklı takvimlerde işleyen birden çok süre bulunur. Bunların en kısası ve en çok kaçırılanı, iş güvencesi kapsamındaki fesihlerde geçerli olan bir aylık başvuru süresidir. 4857 ve 7036 çerçevesinde bu sürenin ne zaman başladığı, ne zaman durduğu ve kaçırıldığında hangi taleplerin ayakta kaldığı bu rehberin konusudur.
Bir Aylık Sürenin Başlangıç Anı
Süre, fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarihte işlemeye başlar. Uygulamada tartışma buradan çıkar: tutanakla yapılan fesihler, kargoyla gönderilen ihtarlar, elektronik ortamda iletilen bildirimler ve işçinin imzadan kaçındığı durumlar farklı başlangıç tarihleri doğurur. İhbar öneli tanınan hallerde önelin bitimi ile bildirim tarihi karıştırılmamalıdır. Bu nedenle ilk yapılacak iş, fesih bildiriminin fiziki veya elektronik ulaşma anını belgeleyen kaydı bulmaktır.
Süre Kaçırıldığında Ne Olur
- İşe iade talebi bakımından bir aylık süre hak düşürücüdür; geçtikten sonra bu talep ileri sürülemez.
- Kıdem, ihbar ve fazla mesai gibi alacak talepleri bundan bağımsız olarak, kendi zamanaşımı süreleri içinde istenebilir.
- Kötüniyet veya ayrımcılık iddiasına dayalı talepler ayrı bir hukuki temele oturur ve ayrı değerlendirilir.
- Arabuluculuk başvurusu yapıldığı sürece hak düşürücü süre işlemez; bu koruma yalnızca usulüne uygun başvuruyla doğar.
Feshin Geçerliliği Tartışması İçin Delil Hazırlığı
Bir aylık süre içinde yapılan başvurunun içeriği, sonraki yargılamanın çerçevesini çizer. Feshin geçerli sebebe dayanmadığı iddia ediliyorsa, işverenin gösterdiği gerekçenin tutarsızlığını ortaya koyacak veriler toplanmalıdır: aynı dönemde yapılan yeni işe alımlar, performans değerlendirme kayıtlarının olmayışı, savunma alınmadan yapılan fesih ve benzeri unsurlar bu kapsamdadır. Savunma alınması gereken hallerde bunun yapılmamış olması başlı başına bir tartışma konusudur.
Ücret ve Sosyal Güvenlik Kayıtlarının Rolü
Bordroda görünen ücret ile fiilen ödenen ücret arasındaki fark, hem tazminat hesabını hem de 5510 kapsamındaki hizmet ve prim tartışmalarını etkiler. Banka hesap hareketleri, elden ödeme iddiasının tek başına yeterli olmadığı dosyalarda destekleyici delil işlevi görür. 6331 kapsamında iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine ilişkin uyuşmazlık varsa, buna ilişkin tutanak ve eğitim kayıtları ayrı bir klasörde tutulmalıdır.
İlk Otuz Günün Kontrol Listesi
- Fesih bildiriminin tarihi ve ulaşma şekli belgelendi mi?
- Fesih gerekçesi yazılı olarak bildirildi mi?
- Arabuluculuk başvurusu süre dolmadan yapıldı mı?
- Bordro, puantaj ve hizmet dökümü temin edildi mi?
- Tanık olabilecek çalışanların bilgileri not edildi mi?
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır ve her fesih kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Süre çok kısa olduğundan, fesih bildirimini aldığınız hafta içinde hukuki görüş almanız hak kaybını önlemek bakımından önemlidir.