İş sözleşmesi sona erdiğinde alacakların tamamı aynı anda ve aynı süreye tabi olarak doğmaz. Kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret, fazla çalışma ve yıllık izin alacakları farklı zamanaşımı mantığıyla ilerler. Bu rehber, fesih tarihinden itibaren hangi işlemin hangi sırayla yapılacağını hesap disiplini üzerinden anlatıyor.
Fesih Anında Sabitlenmesi Gerekenler
Dosyanın kaderi çoğu zaman ilk hafta belirlenir. Fesih bildiriminin yazılı olup olmadığı, gerekçesinin ne şekilde yazıldığı ve çalışanın imzasının hangi metnin altına atıldığı sonradan değiştirilemez. Bu nedenle fesih yazısı, ibraname niteliğinde imzalatılan belgeler ve son bordro derhal saklanmalıdır.
İşe iade düşünülüyorsa
4857 kapsamında iş güvencesi hükümlerinden yararlanan bir çalışan için işe iade talebi çok dar bir zaman aralığına sıkışır; fesih bildiriminden itibaren arabulucuya başvurulmadığında bu yol tamamen kapanır. Kıdem ve ihbar alacağı ise bu süreden bağımsız olarak talep edilebilir.
Kıdem Hesabında Tartışma Çıkaran Kalemler
- Giydirilmiş ücrete dâhil edilecek yol, yemek ve ikramiye gibi düzenli ödemeler
- Aralıklı çalışmalarda hizmet birleştirmesi ve daha önce ödenmiş tazminat mahsubu
- Asıl işveren – alt işveren ilişkisinde çalışılan sürenin bütünlüğü
- Bordroda görünen ücret ile fiilen ödenen ücret farkı
Bu kalemler yazılı belgeyle desteklenmediğinde hesap bilirkişi takdirine bırakılır ve sonuç öngörülemez hale gelir. Banka hesap dökümü, bordro serisi ve SGK hizmet dökümü aynı tabloda karşılaştırılmalıdır.
Arabuluculuk: Dava Şartı ve Süreyi Koruma
7036 sayılı Kanun uyarınca işçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır. Son tutanağın dosyaya eklenmeden açılan dava usulden reddedilir. Anlaşmama tutanağının düzenlendiği tarihten sonra dava açmak için tanınan süre kısa olduğundan, tutanak elinize geçtiği gün takvime işlenmelidir. Arabuluculukta anlaşılan kalemler için sonradan dava açılamayacağından, tutanakta hangi alacakların kapsandığı tek tek yazılmalıdır.
İş Kazası Boyutu Varsa
Olayda 6331 kapsamında bir iş sağlığı ve güvenliği ihlali tartışılıyorsa, maddi–manevi tazminat talebi işçilik alacaklarından ayrı bir hukuki temele dayanır ve 5510 kapsamındaki kurum işlemleriyle birlikte yürütülür. Sürekli iş göremezlik oranının kurumca belirlenmesi beklenirken diğer alacaklar için süre işlemeye devam eder; iki hattı aynı anda yürütmek gerekir.
Buradaki bilgiler yol gösterici niteliktedir. Fesih türü, çalışma süresi ve belgelerin durumu hesabı doğrudan etkilediğinden, talep listesini oluşturmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla gözden geçirin.