Mobbing iddiaları, iş hukukunun ispat bakımından en zorlu başlıklarından biridir ve buna bir de dava şartı olarak arabuluculuğun kendi takvimi eklenir. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 ve iş sağlığı güvenliğine ilişkin 6331 sayılı Kanun birlikte devreye girdiğinde, süreç birden fazla süre çizgisinin aynı anda işlediği bir yapıya dönüşür.
Arabuluculuk Aşamasının Süre Üzerindeki Etkisi
İşçilik alacakları ve işe iade talepleri bakımından arabulucuya başvuru dava şartıdır. Bu başvuru yapılmadan açılan dava usulden reddedilir ve reddedilen davada geçen süre çoğu zaman geri kazanılmaz. Arabuluculuk sürecinin başlaması, dava açma süresini durduran bir işlev görür; ancak bu koruma anlaşmazlıkla sonuçlanan son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren yeniden işlemeye başlar. Dolayısıyla son tutanağın tarihi, dosyanın en kritik verisidir.
Mobbing Delilinin Zamanla Kaybolması
Süre riski yalnızca dava açma tarihiyle ilgili değildir; delilin ömrü de sınırlıdır. Kurumsal e-posta hesapları kapatılır, mesajlaşma kayıtları silinir, tanık konumundaki çalışanlar iş yerinden ayrılır. Bu nedenle iddia netleşir netleşmez şu adımlar önerilir:
- Olayların tarih, saat ve kişi bilgisiyle kronolojik olarak yazılı hâle getirilmesi.
- Yazışmaların hukuka uygun biçimde ve bütünlüğü bozulmadan saklanması.
- Sağlık kuruluşuna başvuru yapıldıysa raporların ve reçetelerin arşivlenmesi.
- İş yerindeki bildirim ve şikâyet mekanizmalarının kullanıldığına dair kayıtların temini.
Fesih Kararının Zamanlaması
Mobbing iddiasıyla haklı nedenle fesih yoluna gidilecekse, feshin dayandığı olayın öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre gözden kaçırılmamalıdır. Süreklilik gösteren davranışlarda son eylemin tarihi belirleyici olabilir; bu nedenle kronoloji tablosu fesih bildiriminden önce tamamlanmalıdır. Fesih bildiriminde sebebin açık ve tutarlı yazılması, sonraki aşamada iddianın kapsamını da belirler.
Paralel Yolların Birlikte Planlanması
Aynı olay, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında işverenin gözetme yükümlülüğüne, sosyal güvenlik boyutunda meslek hastalığı değerlendirmesine ve koşulları varsa ceza hukuku bakımından ayrı bir sürece dayanak oluşturabilir. Bu yolların süreleri birbirinden bağımsız işlediğinden, tek bir tabloda yan yana izlenmesi gerekir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. İş ilişkisinin türü, feshin biçimi ve delil durumu sonucu değiştirebileceğinden, arabuluculuk başvurusundan önce dosyanın hukuki değerlendirmesinin yapılması yerinde olur.