İş kazası dosyaları, aynı olaydan doğan birden fazla sürecin eşzamanlı yürüdüğü ender uyuşmazlıklardandır: idari bildirim, sosyal güvenlik incelemesi, ceza soruşturması ve tazminat talebi farklı takvimlerde ilerler. Bu süreçlerden birinin gecikmesi diğerinin delil zeminini zayıflatır. Aşağıdaki plan, 4857, 5510, 6331 ve 7036 sayılı Kanunlar ekseninde takvimin nasıl kurulacağını ele alır.
İlk Üç İş Günü: Bildirim Yükümlülüğü
İş kazasının Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimi, işveren bakımından kazadan sonraki üç iş günü içinde yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüktür. Bildirimin hiç yapılmaması veya geç yapılması yalnızca idari sonuç doğurmaz; olayın kaza olarak nitelendirilmesi tartışmasında da kullanılır. İşçi tarafından bildirim yapılmışsa, başvuru evrakının bir örneği mutlaka saklanmalıdır.
Tazminat Talebinde Arabuluculuk Dava Şartı mıdır
Bu, iş kazası dosyalarını diğer işçilik alacağı dosyalarından ayıran en kritik noktadır. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili rücu istemlerinde arabuluculuk dava şartı değildir; doğrudan dava açılabilir. Buna karşılık aynı işçinin kıdem, ihbar ve ücret alacakları bakımından zorunlu arabuluculuk uygulanır. İki talep grubunun aynı dosyada birleştirilmesi düşünülüyorsa bu ayrım gözden kaçırılmamalıdır.
Kusur ve Maluliyet Raporlarının Zamanlaması
Tazminat miktarı, kusur oranı ile sürekli iş göremezlik derecesine bağlıdır. Maluliyet oranı henüz kesinleşmeden açılan davalarda hesap uzun süre bekleyebilir; buna karşılık rapor beklenirken zamanaşımının işlemesi riski doğar. Uygulamada tercih edilen yol, dava açılışını geciktirmemek ve rapor sürecini dosya içinde yürütmektir. Olay yeri fotoğrafları, iş güvenliği eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları ve risk değerlendirmesi belgeleri erken toplanmalıdır.
Paralel Süreçler: Rücu ve Sigorta
Kurumun işverene yönelttiği rücu istemi, işçinin tazminat davasından bağımsız yürür ancak aynı kusur incelemesinden beslenir. Ferdi kaza sigortası veya iş kazası teminatı bulunan işyerlerinde poliçe ihbar süreleri ayrıca işler ve bunlar çoğu zaman çok kısadır. Poliçe metnindeki ihbar süresi, dosya açıldığı gün kontrol edilmelidir.
Ceza Soruşturmasının Hukuk Davasına Etkisi
Kazanın aynı zamanda bir suç oluşturduğu hâllerde, ceza kanununda öngörülen daha uzun zamanaşımı tazminat istemi bakımından da uygulanabilir. Bu, gecikmiş dosyalarda hâlâ yol bulunabileceği anlamına gelir; ancak kendiliğinden işleyen bir güvence değildir ve olayın nitelendirilmesine bağlıdır.
İş kazası dosyalarında delil, zaman geçtikçe hızla zayıflar: tanıklar iş değiştirir, kamera kayıtları silinir, olay yeri değişir. Kaza sonrası ilk günlerde belge toplamaya başlamak ve talep gruplarını doğru ayırmak için hukuki destek almak, ilerideki hesap tartışmalarını büyük ölçüde sadeleştirir.