İş kazası geçiren işçinin talepleri çoğu zaman tek bir dosyada toplanmaz. Kazadan doğan maddi ve manevi tazminat ile fazla mesai gibi ücret alacakları, farklı usul kurallarına ve farklı zaman sınırlarına tabidir. 4857, 7036, 5510 ve iş sağlığı güvenliği mevzuatı bu ayrımı birlikte belirler.
Arabuluculuk Zorunluluğunun Sınırı
İşçi alacaklarına ilişkin davalarda arabuluculuk dava şartıdır; fazla mesai, yıllık izin ücreti ve kıdem tazminatı bu kapsamdadır. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları arabuluculuk kapsamı dışında tutulmuştur. Aynı olaydan doğan talepler bu nedenle farklı yollardan ilerler; hepsini tek dilekçede toplayıp arabuluculuğa başvurmadan açmak, ücret alacakları yönünden usulden ret sonucunu doğurur.
Fazla Mesainin İspatında Sıralama
- İşyeri giriş çıkış kayıtları ve elektronik personel takip sistemi verileri
- Puantaj cetvelleri, vardiya çizelgeleri ve mesai onay formları
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma kayıtlarındaki saat bilgileri
- Aynı dönemde çalışan tanıkların anlatımı
- Banka hesabına yapılan ödemelerin bordroyla karşılaştırılması
İmzalı Bordronun Etkisi
Fazla mesai tahakkuku içeren ve işçi tarafından imzalanmış bordro, kural olarak o dönem için ödemenin yapıldığına karine oluşturur. Bu karine ancak yazılı delille veya bordroya ihtirazi kayıt konulmuş olmasıyla aşılabilir. Bu nedenle çalışma sırasında imzalanan her bordronun bir örneğinin saklanması, sonraki davada belirleyici olur. Tanık anlatımına dayalı hesaplamalarda mahkemelerin hakkaniyet indirimi uygulayabileceği de baştan öngörülmelidir.
Kaza Dosyasında Kusur ve Zarar
İş kazası tazminatında iki temel unsur belirlenir: işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ne ölçüde yerine getirdiği ve işçide oluşan sürekli iş göremezlik oranı. Risk değerlendirmesi, verilen eğitimlerin kaydı, kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları ve kaza sonrası düzenlenen tutanaklar dosyanın omurgasını oluşturur. Kurum tarafından bağlanan gelirlerin tazminattan mahsubu da hesaplamanın ayrı bir aşamasıdır.
Zaman Sınırları
Ücret niteliğindeki alacaklarda beş yıllık zamanaşımı uygulanır; bu süre dosyanın açıldığı tarihe göre geriye doğru hesaplandığından gecikme doğrudan alacak kaybına dönüşür. Feshin geçersizliği ileri sürülecekse fesih bildiriminden itibaren işleyen bir aylık başvuru süresi hak düşürücüdür ve kaçırıldığında işe iade talebi tamamen ortadan kalkar. İş kazasından doğan tazminat taleplerinde ise farklı ve daha uzun süreler gündeme gelebileceğinden, her talebin kendi takvimi ayrı hesaplanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Talepleriniz farklı usullere tabi olabileceğinden, dosyanızı bir avukatla birlikte planlamanız hak kaybını önler.