İşçilik alacakları dosyalarında en çok tartışılan kalem fazla çalışma ücretidir; çünkü hem hesabı hem ispatı diğer alacaklardan ayrışır. 4857 sayılı İş Kanunu fazla çalışmanın sınırlarını çizerken, alacağın istenebileceği süre her ay için ayrı ayrı erimeye başlar. Bu rehber, hesabın ve delilin bu erime karşısında nasıl korunacağını ele alır.
Zamanaşımı Neden Her Ay Yeniden İşler
Fazla çalışma ücreti gibi dönemsel alacaklarda zamanaşımı, alacağın doğduğu her ay için ayrı işler. Bu nedenle dava açılmakta gecikildiğinde talep hakkı bütünüyle kaybolmaz; ancak en eski aylar sırayla kapsam dışına çıkar. Uzun yıllar süren çalışmalarda bu erime, talebin önemli bir bölümünü ortadan kaldırabilir. Dava dilekçesinde talep edilen dönemin açıkça yazılması ve alacağın hangi aylara ait olduğunun gösterilmesi bu nedenle önemlidir.
Arabuluculuk Basamağı Atlanamaz
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, işçilik alacaklarında arabulucuya başvurmayı dava şartı hâline getirmiştir. Arabuluculuk aşamasında yapılan anlaşma, kapsamı geniş yazıldığında sonradan açılacak davaların önünü kapatabilir; bu nedenle anlaşma metninde hangi alacakların kapsandığı tek tek belirtilmelidir.
Fazla Çalışmanın İspatında Kullanılan Kayıtlar
- İşyeri giriş çıkış ve turnike kayıtları
- Vardiya ve puantaj çizelgeleri
- Mesai saatleri dışında gönderilen kurumsal yazışmalar
- Araç takip ve saha ziyaret kayıtları
- Aynı dönemde çalışan tanıkların beyanları
- Ücret bordrolarında fazla mesai satırının içeriği
Bordroda fazla mesai tahakkuku bulunması ve bordronun ihtirazi kayıtsız imzalanmış olması, o dönem bakımından işçinin iddiasını zayıflatır. Bu nedenle ödeme yapılmadığı hâlde imzalanan bordrolar varsa, imza sırasında konulan çekince kayıtları özellikle aranmalıdır.
Hesaplamayı Denetlenebilir Kılmak
- Çalışma dönemi 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet dökümüyle doğrulanır.
- Haftalık çalışma saatleri döneme göre tabloya işlenir.
- Ara dinlenme süreleri hesaptan ayrıştırılır.
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki kayıtlar varsa çalışma düzenini desteklemek için eklenir.
- Zamanaşımına giren aylar ayrı sütunda gösterilerek net talep belirlenir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Çalışma düzeni, ödeme biçimi ve işyerindeki kayıt sistemi hem hesabı hem ispat gücünü değiştirebileceğinden, talep oluşturulmadan önce dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.