İşyerinde sistematik baskı iddiası, hem manevi tazminat hem haklı nedenle fesih hem de işe iade tartışmasını aynı anda gündeme getirebilir. Bu taleplerin bir kısmı dava öncesi arabuluculuk şartına tabidir ve sıralama yanlış kurulduğunda dosya esasa girilmeden usulden reddedilir. Bu nedenle mobbing dosyalarında ispat hazırlığı kadar başvuru sırası da belirleyicidir.
Hangi Talep Hangi Yola Tabi
7036 sayılı Kanun uyarınca işçi ve işveren arasındaki, kanuna veya sözleşmeye dayanan alacak ve tazminat talepleri ile işe iade istemi bakımından arabulucuya başvuru dava şartıdır. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemleri bu şartın dışında tutulmuştur. Mobbing iddiasının hangi talebe bağlandığı, uygulanacak usulü belirler; bu yüzden talepler baştan ayrıştırılmalıdır.
Fesihte Kaçırılmaması Gereken Süreler
- Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle haklı nedenle fesih hakkı, fiilin öğrenilmesinden itibaren altı iş günlük süreye tabidir
- İşe iade talebinde arabulucuya başvuru, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık hak düşürücü süre içinde yapılmalıdır
- Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanak tarihinden itibaren dava açma süresi ayrıca işler
- Alacak kalemlerinin her biri için zamanaşımı ayrı değerlendirilir
Bu sürelerin en kritik yönü, birbirini beklememesidir. İşçi, olayları belgelemek için zaman ayırırken fesih hakkı için tanınan kısa süre dolabilir.
Mobbing Nasıl İspatlanır
Mobbing iddiasında aranan unsurlar süreklilik, sistematiklik ve kişiyi işyerinden uzaklaştırmaya yönelik olmasıdır. Tek bir tartışma veya olağan bir uyarı bu kapsamda değerlendirilmez. Bu nedenle delil dosyası, olayları tarih sırasına göre anlatan bir kronoloji üzerine kurulmalıdır:
- Görev tanımının, unvanın veya çalışma yerinin sebepsiz değiştirilmesine ilişkin yazılar
- Performans değerlendirmelerindeki ani ve gerekçesiz değişiklikler
- Kurumsal e-posta ve yazışmalar ile toplantı davet kayıtları
- İşyeri hekimi kayıtları ve sağlık raporlarındaki bulgular
- Aynı ortamda çalışan tanıkların beyanı
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki bildirim ve şikâyet başvurularının kayıtları
Delil Toplarken Hukuka Uygunluk Sınırı
Ses veya görüntü kaydı bulunan dosyalarda kaydın elde ediliş biçimi ayrıca tartışılır. Üçüncü kişilerin kişisel verilerini içeren toplu kayıtların paylaşılması, KVKK yönünden ayrı bir sorumluluk doğurabilir. Bu nedenle kaydın kapsamı, kimlerin sesini içerdiği ve nasıl elde edildiği önceden değerlendirilmelidir.
Arabuluculuk Oturumuna Hazırlık
Oturuma, alacak kalemleri hesaplanmış ve belgelenmiş olarak gidilmelidir. Anlaşma tutanağı imzalanırken kapsamın hangi talepleri içerdiği açıkça yazılmalı; kapsam dışı bırakılan kalemler tutanağa geçirilmelidir. Genel ibra ifadesi taşıyan tutanaklar, sonradan dava edilmek istenen talepleri de kapsayabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. İşyerinin yapısı, feshin şekli ve belgelerin niteliği sonucu değiştirebileceğinden, fesih veya başvuru öncesinde hukuki görüş alınması önerilir.