İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman olayın kendisi değil, olaydan sonraki ilk günlerde tutulan ya da tutulamayan kayıtlardır. Bu rehber, 4857, 6331, 5510 ve 7036 sayılı düzenlemelerin çizdiği çerçevede ispat malzemesinin toplanması sırasında ortaya çıkan usul hatalarını azaltmaya odaklanmaktadır.
İspatın Zayıfladığı Üç Kritik An
Uygulamada iddia esasen güçlü olsa bile üç noktada aşınır: kazanın kuruma süresinde bildirilmemesi, işyeri kayıtlarının tek taraflı ve sonradan düzenlenmiş görünmesi, tanık beyanlarının olaydan çok sonra alınması. Bildirim yükümlülüğü aksadığında olayın iş kazası niteliği tartışmaya açılır; bu da ayrı bir tespit ihtiyacı doğurarak dosyanın omurgasını değiştirir.
Belge zincirinin iç tutarlılığı
Kaza anı tutanağı, ilk müdahale ve hastane evrakı, vardiya çizelgesi, iş sağlığı eğitimi ile koruyucu donanım teslim belgeleri birbirini doğrulamalıdır. Bu belgeler arasındaki tarih veya imza uyumsuzlukları, karşı tarafın ilk savunmasında en çok işlediği alandır.
Dosya Açılmadan Önce Risk Kontrol Listesi
- Kaza bildirimi yapıldı mı, yapılmadıysa gecikmenin nedeni belgelendi mi?
- İşveren, alt işveren ve varsa asıl işveren ilişkisi kayıtlarla ortaya konuldu mu?
- Kalıcı iş göremezlik ihtimali için sağlık kurulu süreci başlatıldı mı?
- Kuruma yapılan başvurular ve verilen cevaplar tek bir dosyada toplandı mı?
- Tanıkların iş ilişkisi devam ediyor mu, beyan alma sırası buna göre planlandı mı?
Usule Aykırı İşlem Riski Nereden Doğar
En sık görülen hata, husumetin eksik yöneltilmesidir. Alt işveren ilişkisinde sorumluluk tek bir tarafa indirgendiğinde, hüküm kurulsa dahi tahsil aşamasında sonuç alınamayabilir. İkinci sık hata, kurum işlemine karşı izlenecek yol ile işverene karşı açılacak tazminat yolunun aynı dosyada karıştırılmasıdır; bu iki yolun mercii ve incelemesi farklıdır.
Ayrıca dava şartı niteliğindeki ön adımların atlanması, esasa hiç girilmeden usulden ret sonucunu doğurabilir. Bu nedenle dilekçe hazırlığından önce hangi taleplerin zorunlu ön aşamaya tabi olduğu ayrı bir başlık altında not edilmelidir.
Kusur ve Bilirkişi Aşamasına Hazırlık
Kusur oranı tartışması teknik bir zemine oturur. Makine bakım kayıtları, risk değerlendirme raporu ve talimat tutanakları dosyaya baştan konulmadığında, bilirkişi incelemesi eksik veriyle yapılır ve sonradan itiraz etmek çok daha zordur. Rapora itiraz ederken genel beyan yerine, hangi belgenin dikkate alınmadığı somut olarak gösterilmelidir.
Sonuç Yerine
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi tanıtmak içindir; her kaza dosyasının kayıt düzeni, tarafları ve sağlık süreci farklıdır. Kendi olayınıza ilişkin adım atmadan önce dosyayı bütün olarak inceleyecek bir hukukçuyla görüşmeniz yerinde olur.