Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen şey, iddianın haklılığı kadar iddianın nasıl ispatlandığıdır. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunların kesiştiği bu alanda, resmî kayıtlarla çelişen bir beyanın kabul görmesi ancak güçlü ve tutarlı bir belge zinciriyle mümkün olur. Zincirin bir halkasının eksikliği, tüm anlatımın değerini düşürür.
Resmî Kayıt Neyi Gösteriyor?
Hazırlığın ilk adımı, kendi anlatımınızı değil Kurum kayıtlarını okumaktır. Sigortalı hizmet dökümü, işe giriş ve çıkış bildirgeleri, prim gün sayıları ve bildirilen ücret tabanı; iddianızın hangi noktada kayıtla ayrıştığını gösterir. Eksik gün, geç bildirim veya düşük ücret bildirimi gibi başlıkların her biri farklı ispat aracı gerektirir.
İspat Araçlarının Ağırlığı
- Banka kayıtları: ücretin gerçek tutarını göstermede en güçlü dayanaklardandır
- İşyeri sicil dosyası ve resmî kurum kayıtları: fiilî çalışmanın varlığına işaret eder
- Aynı dönemde aynı işyerinde çalışan tanıklar: kendi kayıtlarıyla doğrulanabilmelidir
- Puantaj, servis ve yemek listeleri: süreklilik iddiasını destekler
- Yazışmalar ve görev belgeleri: işin niteliğini ortaya koyar
Hizmet Tespitinde Usul Ayrıntıları
Hizmet tespiti talepleri, işverenin yanı sıra Kurumun da yer aldığı bir yapıda görülür; bu nedenle dilekçenin taraf gösterimi baştan doğru kurulmalıdır. Ayrıca bu tür davalar ile iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat talepleri, işçi–işveren uyuşmazlıklarındaki arabuluculuk dava şartı bakımından istisna kapsamındadır. Bu ayrımın gözden kaçması, gereksiz bir arabuluculuk süreciyle zaman kaybına ya da tersine, gerekli adımın atlanmasıyla usulden redde yol açar.
Dava Öncesi Sıralama
- Hizmet dökümünüzü alın ve tartışmalı dönemleri işaretleyin.
- Her tartışmalı dönem için hangi belgeye dayandığınızı yazın.
- Tanıkların çalışma dönemlerini kendi kayıtlarıyla doğrulayın.
- İş kazası varsa bildirim, tutanak ve rapor zincirini tamamlayın.
- Kuruma yapılan başvuru ve alınan yanıtları dosyaya ekleyin.
Değerlendirme
Bu çerçeve genel niteliktedir; çalışma biçiminiz ve uyuşmazlığın türü ispat yükünü değiştirir. Belge toplama aşamasında hukuki destek almak, sonradan tamamlanması güç olan eksikliklerin erken fark edilmesini sağlar.