Mobbing iddiasıyla açılan dosyalarda iki ayrı mesele iç içe geçer: davranışın ispatı ve buna bağlanan alacakların hesabı. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 ve işçi sağlığı bakımından 6331 sayılı Kanun birlikte değerlendirildiğinde, sürecin en kırılgan noktası fesih anının nasıl kurgulandığıdır. Usule aykırı bir fesih bildirimi, haklı bir mobbing iddiasını dahi tazminatsız bırakabilir.
Fesih Anını Doğru Kurgulamak
Mobbing nedeniyle iş sözleşmesini sona erdiren işçi, kural olarak haklı nedenle derhal fesih yolunu kullanır ve bu, kıdem tazminatına hak kazandırırken ihbar tazminatı doğurmaz. İstifa dilekçesi verilmesi ise iddianın temelini zayıflatır. Bu nedenle fesih bildiriminde nedenin açıkça yazılması, bildirimin tarihli ve teslimi ispatlanabilir biçimde yapılması gerekir. Haklı nedenle fesih için tanınan süre sınırlıdır; süreklilik gösteren davranışlarda son olayın tarihi esas alınır.
Mobbing İddiasını Destekleyen Kayıtlar
- Görev tanımındaki ani daralma veya yetki kaldırılmasına ilişkin yazışmalar
- Aynı yönde tekrarlanan davranışları gösteren tarihli e-posta ve mesaj kayıtları
- Yıllık izin, vardiya ve mesai çizelgelerindeki sistematik değişiklikler
- Sağlık kuruluşuna başvuru kayıtları ve rapor tarihleri
- İşyerinde durumu bilen tanıkların hangi olaya ilişkin bilgi verebileceğinin listesi
Alacak Kalemlerini Hesaba Hazırlama Sırası
- Giriş ve çıkış tarihleri ile aralıklı çalışma varsa dönemler ayrı ayrı yazılır.
- Giydirilmiş brüt ücretin hesabına girecek yol, yemek ve ikramiye gibi kalemler belgeleriyle listelenir.
- Fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram alacakları için puantaj, giriş çıkış kaydı veya araç takip verisi toplanır.
- Kayıt dışı ödeme iddiası varsa banka hareketleri ile bordro karşılaştırması yapılır.
- Sigorta prim gün sayısı ile fiilî çalışma arasındaki fark, hizmet tespiti gerekip gerekmediğini belirlemek üzere kontrol edilir.
Arabuluculuk Aşamasını Boşa Harcamamak
İşçilik alacakları bakımından arabuluculuk dava şartıdır ve bu aşamanın atlanması davanın usulden reddine yol açar. Ayrıca son tutanakta talep edilmeyen bir kalemin sonradan dava konusu edilmesi tartışma doğurur. Bu nedenle başvuru formunda tüm alacak kalemlerinin sayılması, anlaşma hâlinde ise hangi kalemlerin kapsandığının açıkça yazılması gerekir. Genel ifadelerle düzenlenen ibra metinleri, ileride talep edilebilecek hakları kapatabilir.
Manevi Tazminat ve Kişilik Hakları Boyutu
Mobbing iddiası, işçilik alacaklarından bağımsız olarak kişilik haklarının ihlali temeline dayanan bir talep de doğurabilir. Bu talebin miktarı ile dayandığı olaylar dilekçede ayrıca gerekçelendirilmelidir; alacak kalemleriyle birlikte tek satırda geçirilen manevi tazminat istemleri çoğu zaman yeterince değerlendirilmez.
Bu metin genel bir yol haritası sunar; işyerinin yapısı, kayıtların durumu ve fesih tarihi sonucu değiştirir. Fesih bildiriminizi vermeden önce hukuki destek almanız, sonradan telafisi güç kayıpları önleyebilir.