İş kazası dosyalarında tartışma nadiren kazanın yaşanıp yaşanmadığı üzerindedir; asıl mücadele kusurun paylaşımı ve zararın miktarı üzerinde yürür. 4857, 6331, 5510 ve 7036 ekseninde ilerleyen süreçte, kaza anından itibaren üretilen belgeler dosyanın omurgasını oluşturur. Bu rehber, iş kazasında ispat zincirinin nasıl kurulduğuna ve delil eksikliğinin kusur oranını nasıl kaydırdığına odaklanır.
Kaza Anından İtibaren İşleyen Kayıt Zinciri
İlk saatlerde üretilen belgeler sonradan yeniden yaratılamaz. Olay yerinde tutulan tutanak, kolluk kayıtları, acil servis ve ilk muayene evrakı, işverence yapılan bildirimler ve varsa iş müfettişi incelemesi zincirin ilk halkalarıdır. Bu belgelerdeki kaza anlatımlarının birbirini tutması, sonraki aşamalarda yapılacak kusur değerlendirmesinin dayanağını oluşturur. Anlatımlar arasındaki çelişkiler ise savunma tarafında en çok kullanılan malzemedir.
Kusur Oranını Belirleyen Belgeler
- İşyerine ait risk değerlendirmesi ve güncellenme kayıtları
- İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin içeriği ile imzalı katılım belgeleri
- Kişisel koruyucu donanımın teslim edildiğine ilişkin zimmet kayıtları
- Makine ve ekipmanın periyodik kontrol ile bakım raporları
- Vardiya çizelgesi, çalışma süreleri ve olay günü görevlendirme kayıtları
Bu belgelerin büyük kısmı işveren tasarrufundadır. Bu nedenle dosyanın erken aşamasında bunların mahkeme aracılığıyla celbi talep edilmeli; hangi belgenin hangi kurumdan isteneceği dilekçede tek tek gösterilmelidir.
Tanık Beyanının Sınırı
Tanık, olayın nasıl geliştiğini anlatmakta güçlüdür; ancak güvenlik tedbirlerinin teknik yeterliliğini ortaya koymakta tek başına yeterli olmaz. Hâlen aynı işyerinde çalışan tanıkların beyanlarındaki çekingenliğe karşı, kayıt ve belge temelli delillerin ağırlığını artırmak gerekir. Kamera görüntüleri saklama süreleri nedeniyle hızla silinebildiğinden, bunların muhafazası için erken talepte bulunulması önemlidir.
Arabuluculuk ve Dava Yolunun Ayrımı
İşçilik alacaklarının önemli bölümünde dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerekirken, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlara ilişkin rücu istemleri bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. Talepler karma biçimde ileri sürülecekse, hangi kalemin hangi yoldan yürüyeceği baştan ayrıştırılmalıdır; aksi hâlde usul tartışması esasın önüne geçer.
Kapanış Notu
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yaralanmanın derecesi, kurum kayıtlarının içeriği ve işyerinin yapısı sonucu belirgin biçimde etkiler; bu nedenle sürecin başında hukuki destek alınması önerilir.