İşe iade sürecinde takvim, iddiaların içeriğinden daha belirleyicidir. Fesih bildiriminin eline ulaştığı gün başlayan süreç, birkaç kısa aşamadan oluşur ve bu aşamalardan birinin kaçırılması, feshin geçersizliği tartışmasını tümüyle kapatır.
Takvimi Kurmak
4857 sayılı Kanun kapsamında iş güvencesinden yararlanan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. 7036 sayılı Kanun bu başvuruyu dava şartı haline getirmiştir; arabuluculuğa gitmeden açılan dava usulden reddedilir. Tarafların anlaşamaması halinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. Bu iki süre birbirinin devamıdır ve aralarında boşluk bırakılamaz.
Fesih Bildiriminin Kendisi Bir Delildir
Fesih yazısında gösterilen gerekçe, işverenin sonradan ileri süreceği sebepleri sınırlar. Bu nedenle bildirimin tam metni, tebliğ tarihi ve varsa savunma istem yazısı dosyanın merkezine konulmalıdır. Yazılı bildirim yapılmamışsa veya gerekçe gösterilmemişse, bu eksiklik başlı başına bir argümandır. Performansa dayalı fesihlerde önceden bildirilmiş ölçülebilir hedeflerin bulunup bulunmadığı; ekonomik nedenli fesihlerde ise işletmesel kararın tutarlılığı ve feshin son çare olup olmadığı tartışılır.
Delil Eksikliğinin Sık Görülen Halleri
- İş sözleşmesinin, görev tanımının ve varsa disiplin yönetmeliğinin dosyaya sunulmaması
- Fesihten önce ve sonra aynı işe yeni personel alındığının araştırılmaması
- Bordro, puantaj ve giriş-çıkış kayıtlarının istenmemesi
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma kayıtlarına erişimin fesihle birlikte kesileceğinin öngörülmemesi
- İşyerindeki toplam çalışan sayısına ilişkin verinin, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki kayıtlardan celbinin talep edilmemesi
Arabuluculuk Oturumunu Boşa Geçirmemek
Arabuluculuk çoğu zaman bir formalite gibi görülür; oysa burada tutulan son tutanak, tarafların taleplerini ve anlaşma sınırlarını gösterir. İşe iade talebinin tutanakta açıkça yer alması, sonraki aşamada kapsamı belirler. Anlaşma halinde ise işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücretinin miktarı ile ödeme takvimi tutanakta ayrı ayrı yazılmalıdır.
İş Sağlığı Boyutu
Fesih, bir iş kazası veya meslek hastalığı sürecinin ardından gerçekleşmişse, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği ayrıca değerlendirilmelidir. Bu durumda dosya yalnızca iş güvencesi değil, tazminat boyutu da taşıyabilir.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; sürenin başlangıcı ve iş güvencesi kapsamına girip girmediğiniz somut duruma göre değişir. Fesih bildirimini aldığınız gün bir iş hukuku avukatına başvurmanız, kaybedilen sürelerin telafisi olmadığı için önemlidir.