Mobbing iddiası, tek bir olaya değil bir örüntüye dayanır. Bu nedenle 4857 sayılı İş Kanunu ve 6098 sayılı Kanun'un kişilik haklarını koruyan hükümleri çerçevesinde açılan dosyalarda belirleyici olan, olayın ağırlığı kadar süreklilik ve sistematikliğin gösterilebilmesidir. Tek bir tartışma anını belgeleyen dosya, çoğu zaman iddiayı taşıyamaz.
Örüntüyü Belgeleyen Kayıt Disiplini
- Tarih, saat, yer, olay ve tanık sütunlarından oluşan düzenli bir kayıt tutulması
- Görev tanımının fiilen daraltıldığını ya da anlamsızlaştırıldığını gösteren yazılı talimatlar
- Sistematik hâle gelmiş savunma istemleri, tutanaklar ve disiplin işlemleri
- Performans değerlendirmelerindeki ani ve gerekçesiz kırılmalar
- Yıllık izin, mesai ve vardiya çizelgelerinde diğer çalışanlardan ayrışan uygulamalar
Kayıtların hukuka uygun biçimde elde edilmiş olması ayrıca önemlidir; işyerinde yapılan ses veya görüntü kaydının hukuka uygunluğu her olayda ayrı değerlendirilir.
Hangi Yol: İç Bildirim, Fesih, Dava
İşçinin önünde birbirini dışlamayan seçenekler vardır. İç bildirim ve şikâyet yazısı, sonradan işverenin bilgisi olmadığı savunmasını kesen en güçlü belgedir. Çalışma koşullarının çekilmez hâle geldiği durumda haklı nedenle fesih gündeme gelir; ancak bu tercih, feshe bağlı talepler bakımından takvimi hemen başlatır.
Süre Planı
- Fesih bildirimi tebliğ edildiği anda tarih kaydedilir; işe iade talebinde bir aylık süre içinde arabulucuya başvurulması gerektiği unutulmamalıdır.
- 7036 sayılı Kanun uyarınca işçi alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır; son tutanak dava dosyasının ilk ekidir.
- Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılığa dayanan fesihlerde kanunun öngördüğü kısa hak düşürücü süre gözetilir.
- Tazminat ve alacak kalemleri, dava öncesinde bordrolar üzerinden hesaplanır.
Sağlık ve Sosyal Güvenlik Boyutu
6331 sayılı Kanun işverene psikososyal riskleri de kapsayan bir önlem alma yükümlülüğü yükler. Mobbing nedeniyle ortaya çıkan sağlık sorunlarında alınan raporlar hem tazminat talebinin hem de 5510 sayılı Kanun kapsamındaki değerlendirmelerin dayanağı olabilir. Bu belgelerin olay tarihleriyle örtüşmesi, illiyet bağının kurulmasında belirleyicidir.
Kapanış
Yazı genel bilgi vermek için hazırlanmıştır. Mobbing dosyalarında delil, çoğunlukla iş ilişkisi devam ederken toplanabilir; bu nedenle fesih kararı verilmeden önce hukuki görüş alınması, hem süre planını hem de ispat gücünü korur.