SGK kaynaklı uyuşmazlıklarda sonucu belirleyen şey çoğu zaman hukuki nitelendirme değil, dosyaya hangi belgenin hangi aşamada girdiğidir. Hizmet tespiti, sigortalılık başlangıcı, prim gün sayısı ve iş kazası kaynaklı taleplerde 5510, 4857, 6331 ve 7036 sayılı kanunlar iç içe çalıştığı için delil planı da katmanlı kurulmalıdır. Bu rehber, bu dosyalarda en sık kaybedilen unsura, yani delil eksikliğine odaklanır.
İspatın Ağırlığı Hangi Tarafta
Kurum kayıtları uygulamada güçlü bir başlangıç noktası oluşturur. Bu kayıtlara aykırı bir çalışma olgusunu ileri süren taraf, iddiasını tarih bazlı ve doğrulanabilir delillerle desteklemek durumundadır. Bu yüzden ilk iş, Kurum nezdindeki tescil ve prim dökümünü tam olarak almak; iddia edilen dönem ile kayıtlı dönem arasındaki boşluğu ay ay işaretlemektir. Boşluğun sınırı netleşmeden hangi delile ihtiyaç duyulduğu da belirlenemez.
Boşluk Haritası
Boşluk haritası tek sayfada tutulmalı; her satırda iddia edilen çalışma dönemi, karşılığında kayıtlı olan durum ve o dönemi destekleyecek belge adı yer almalıdır. Karşılığı boş kalan satırlar, dosyanın gerçek zayıf noktasıdır.
Delil Eksikliğinin En Sık Doğduğu Üç An
- Çalışmanın sona ermesinden sonra iş yeri kayıtlarına erişimin fiilen imkânsız hâle gelmesi
- İş yerinin devri, kapanması veya kayıtların saklama süresinin dolması
- Tanık gösterilecek çalışma arkadaşlarının aynı dönemde aynı iş yerinde kayıtlı olmaması
Bu üç ihtimalin ortak özelliği, zamanla ağırlaşmasıdır. Bu nedenle delil toplama, dava dilekçesi yazımından önce başlatılmalıdır.
Kayıt Dışı Dönem İçin Delil Zinciri
- Banka hesap hareketlerinden düzenli ödeme örüntüsünün çıkarılması
- Giriş çıkış kayıtları, servis listeleri, yemek kartı ve turnike verilerinin talep edilmesi
- Aynı dönemde bordrolu olan tanıkların komşu iş yeri kayıtlarından tespiti
- İş sağlığı ve güvenliği eğitim tutanakları ile periyodik muayene kayıtlarının istenmesi
- Vergi ve meslek odası kayıtlarıyla iş yerinin faaliyet döneminin doğrulanması
Bilirkişi Aşamasına Hazırlık
Prim ve gün hesabı içeren dosyalarda bilirkişi, ancak kendisine sunulan veriler kadar isabetli çalışır. Bu nedenle hesaba esas alınacak dönem, ücret düzeyi ve çalışma süresi iddiaları rapordan önce yazılı olarak somutlaştırılmalı; rapor geldiğinde ise itirazlar genel ifadelerle değil, hangi belgenin hangi kalemde dikkate alınmadığı gösterilerek yazılmalıdır.
Tanık Deliline Fazla Yüklenmemek
Tanık beyanı bu dosyalarda önemlidir; ancak tek başına taşıyıcı sütun olarak kurgulanması risklidir. Tanığın aynı dönemde aynı iş yerinde bulunduğunu gösteren bir kayıt yoksa beyanın ağırlığı belirgin biçimde azalır. Bu yüzden her tanık için, o tanığı dönemle bağlayan en az bir yazılı kayıt hazırlanması yerinde olur.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel nitelikte bilgi paylaşımıdır. Her dosyada sigortalılık türü, olay tarihi ve talep kalemleri farklı sonuçlar doğurabileceğinden, kendi durumunuz için bir hukukçuyla dosya bazlı çalışmanız önerilir.