İş kazası sonrası açılan dosyalar, olağan işçilik alacağı dosyalarından hem usul hem de delil bakımından ayrılır. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu bu dosyada aynı anda devrededir. Aşağıdaki kontrol listesi, kaza sonrası ilk günlerden kıdem hesabına kadar uzanan süreçte kaybedilen zamanı önlemeye odaklanır.
Kaza Anında Oluşan Kayıtlar Belirleyicidir
Kaza sonrası düzenlenen tutanak, işyeri kayıtları, kamera görüntüleri ve tanık ifadeleri kısa sürede erişilemez hâle gelebilir. Kolluk ve müfettiş incelemesi yapılmışsa bu dosyalar tazminat davasının omurgasını oluşturur. Kazanın Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilip bildirilmediği, bildirilmişse hangi tarihte yapıldığı ayrıca kontrol edilmelidir; bildirimin yapılmamış olması hem idari sonuç doğurur hem de olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı tartışmasını büyütür. Risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım tutanakları 6331 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğini gösterir.
Usul Bakımından Ayrışan Nokta
İşçilik alacaklarında dava şartı olarak öngörülen arabuluculuk basamağı, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davaları bakımından uygulanmaz. Buna karşılık aynı işçinin kıdem, ihbar ve fazla çalışma gibi alacakları için arabuluculuk şartı işlemeye devam eder. İki talebin aynı dilekçede birleştirilmesi hâlinde usul hatası doğabileceğinden, dosya kurgusu baştan ayrıştırılmalıdır.
Takvime İşlenecek Başlıklar
- Kaza tarihi ve Kuruma bildirim tarihi
- Sürekli iş göremezlik oranının belirlendiği tarih ve buna karşı itiraz süresi
- Kurum işlemlerine karşı başvuru yolları ve süreleri
- Alacak kalemleri için ayrı ayrı işleyen zamanaşımı çizgileri
- Ceza soruşturması yürüyorsa bekletici mesele ihtimalinin dosya planına eklenmesi
Kıdem Hesabında Kaza Dosyasına Özgü Noktalar
İş kazası sonrası iş ilişkisi çeşitli biçimlerde sona erebilir: sağlık nedeniyle çalışamaz hâle gelme, haklı nedenle fesih veya işveren feshi. Sona erme biçimi kıdem tazminatına hak kazanılıp kazanılmadığını doğrudan etkiler. Hesaplamada esas alınacak ücret ise rapor süreleri, geçici iş göremezlik ödenekleri ve varsa ücretsiz izin dönemleri dikkate alınarak belirlenir. Tazminat davasında hesaplanan maddi zarardan, Kurumca bağlanan gelirlerin peşin sermaye değerinin düşülmesi gerektiği de göz önünde tutulmalıdır; bu husus dikkate alınmadan yapılan talep, beklenenden düşük bir sonuç doğurabilir.
Son Hatırlatma
İş kazası dosyalarında hem ceza hem hukuk hem de sosyal güvenlik ayağı paralel yürür ve her biri kendi süresini işletir. Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; kazanın oluş biçimi, rapor süreleri ve Kurum işlemleri dosyanızda farklı bir yol gerektirebileceğinden, kayıtlarınız incelenerek hukuki destek alınması yerinde olur.