İş uyuşmazlıklarında mobbing iddiası ile fazla mesai alacağı çoğu zaman aynı dosyada birlikte ileri sürülür; ancak ikisinin ispat mantığı birbirinden tamamen farklıdır. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı Kanun, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemeler çerçevesinde yürüyen bu süreçte delil hazırlığı istifa veya fesih anından çok önce başlamalıdır. Alacak kalemlerinde zamanaşımı geriye doğru işlediğinden, gecikme doğrudan tutar kaybı demektir.
Mobbingde Süreklilik ve Sistematiklik Testi
Tek bir tartışma ya da sert bir uyarı, hukuken mobbing sayılmaz. Aranan unsurlar; davranışın belirli bir kişiye yönelmesi, süreklilik göstermesi ve kişiyi işten uzaklaştırma amacı taşımasıdır. Bu nedenle olaylar tarih tarih yazılmalı, her olayın tanığı ve varsa yazılı izi kaydedilmelidir. Görev tanımının daraltılması, yer değişikliği, izin taleplerinin sistemli reddi gibi işlemler tek başına değil, bir örüntü olarak sunulduğunda anlam kazanır.
Fazla Mesaide Kayıt Hiyerarşisi
- İşyeri giriş-çıkış turnike kayıtları ve puantaj cetvelleri
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma kayıtlarındaki saat damgaları
- Vardiya çizelgeleri, servis saatleri ve nöbet listeleri
- Banka hesabına yatan ücretle bordrodaki tutarın karşılaştırması
- Aynı bölümde çalışan ve aynı dönemi bilen tanıkların listesi
Bordroda fazla mesai tahakkuku görünüyor ve ihtirazi kayıt konulmadan imzalanmışsa, o döneme ilişkin talep zayıflar. Bu nedenle imzalanan her bordronun kopyası saklanmalı, itiraz varsa yazılı olarak kayda geçirilmelidir.
Arabuluculuk Aşamasında Yapılan Hatalar
İşçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır. Son tutanakta talep kalemlerinin eksik yazılması, ilerideki davanın kapsamını daraltabilir. Anlaşma sağlandığında ise kapsamın ne olduğu tek tek yazılmalı; "tüm haklarımdan feragat" gibi genel ibarelerin sonuçları imzadan önce değerlendirilmelidir.
Süre Yönetimi
Fesih tarihi, arabuluculuk başvuru tarihi, son tutanak tarihi ve dava için son gün aynı takvimde izlenmelidir. Ücret niteliğindeki alacaklar için zamanaşımı geriye doğru sınırlı olduğundan, geç açılan davada eski dönem alacakları hesap dışında kalır. Haklı nedenle fesih düşünülüyorsa, sebebin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre ayrıca dikkate alınmalıdır.
Aktarılanlar genel bilgi amaçlıdır. Çalışma düzeni, sözleşme türü ve işyeri kayıtlarının durumu sonucu doğrudan etkilediğinden, fesih veya başvuru öncesinde bireysel hukuki görüş alınması önerilir.