İş sözleşmesi sona eren çalışanın kıdem, ihbar, fazla çalışma ve yıllık izin gibi alacakları için mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurması, 7036 sayılı Kanun uyarınca dava şartıdır. Bu aşama çoğu zaman formalite sanılır; oysa dosyanın parasal sonucu genellikle burada belirlenir. Aşağıda arabuluculuk masasına hazırlıklı oturmanın ve anlaşma ile dava arasında bilinçli tercih yapmanın pratik çerçevesi anlatılmaktadır.
Masaya Oturmadan Önce Hesap Yapın
Arabuluculuk görüşmesine rakam bilmeden gitmek, pazarlığı tümüyle karşı tarafa bırakmak demektir. Görüşme öncesinde 4857 sayılı Kanun çerçevesinde şu kalemler ayrı ayrı çıkarılmalıdır:
- Giydirilmiş brüt ücret ve buna dahil edilecek sosyal yardımlar
- Çalışılan sürenin gün bazında tespiti ve varsa aralıklı çalışmaların birleştirilmesi
- Fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram alacaklarının kayıtlarla desteklenip desteklenmediği
- Kullandırılmayan yıllık izin gün sayısı
Son Tutanağın İçeriği Neden Kritik
Anlaşmama ile sonuçlanan görüşmede düzenlenen son tutanak, açılacak davanın çerçevesini belirler. Tutanakta yer almayan bir alacak kalemi için dava açıldığında, dava şartının o kalem yönünden yerine getirilmediği ileri sürülebilir. Bu nedenle başvuru formuna yazılan talep başlıkları geniş ve eksiksiz tutulmalı, işveren tarafının beyanları da tutanağa geçirilmelidir.
Anlaşma Belgesinin Bağlayıcılığı
Arabuluculuk anlaşma belgesi, tarafların ve arabulucunun imzasıyla icra edilebilirlik bakımından güçlü bir belgedir. Bu gücün diğer yüzü şudur: belgede yer alan geniş ibra ifadeleri, sonradan fark edilen alacaklar için dava yolunu fiilen kapatabilir. Metinde hangi kalemlerin kapsandığı tek tek sayılmalı, kapsam dışı bırakılanlar açıkça yazılmalıdır.
Anlaşmak mı, Dava Açmak mı
Karar verirken üç değişken birlikte tartılır: teklif edilen tutarın hesaplanan alacağa oranı, ispat gücünüz ve zaman maliyeti. Fazla çalışma gibi tanık beyanına dayanan kalemlerde ispat riski yüksekse, makul bir teklif dava sonucundan daha koruyucu olabilir. Buna karşılık kıdem ve ihbar gibi kayıtlarla ispatı kolay kalemlerde erken ve düşük anlaşma çoğu zaman aleyhe sonuç doğurur. İş kazası veya meslek hastalığı boyutu varsa, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlardan doğan talepler ayrı bir hukuki zeminde değerlendirilmelidir.
Anlaşmama Sonrası Takvim
Son tutanağın düzenlendiği tarihten sonra dava açma süresi kaçırılırsa emek verilen hazırlık boşa gider. Tutanak tarihi, dava dilekçesinin hazırlanma takvimi ve delil listesinin tamamlanma tarihi tek bir çizelgede izlenmelidir.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgilendirme amacı taşır. Her iş ilişkisinin süresi, ücret yapısı ve fesih gerekçesi farklı sonuç doğurabileceğinden, görüşme öncesinde dosyanızın hukuki bir gözle incelenmesinde yarar vardır.