İş kazası sonrası açılan dosyalarda iki farklı talep kümesi çoğu zaman birbirine karışır: bir yanda iş sözleşmesinin sona ermesine bağlı kıdem ve ihbar alacakları, diğer yanda kazadan doğan maddi ve manevi tazminat. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunların kesiştiği bu alanda, hangi talebin hangi usule tabi olduğunu baştan ayırmak süreç yönetiminin temelidir.
Bildirim ve Tutanak Zinciri
Kaza anından itibaren oluşan belgeler, ileride kusur tartışmasının ana malzemesidir. İşveren bildirimi, kolluk tutanağı, hastane kayıtları ve iş yeri risk değerlendirme dokümanları bir arada toplanmalıdır. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki eğitim kayıtları ile kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri, kusur oranını doğrudan etkileyen kalemlerdir.
İki Ayrı Rapor: Kusur ve Maluliyet
Tazminat hesabı iki bağımsız değişkene dayanır: olayda tarafların kusur dağılımı ve zarar görenin sürekli iş göremezlik oranı. Bu iki rapordan biri eksik kaldığında hesap kurulamaz. Kurum tarafından belirlenen orana itiraz edilecekse, itirazın usulü ve süresi ayrıca izlenmelidir.
Arabuluculuk Kapsamı Ayrımı
İşçilik alacaklarına ilişkin taleplerde arabulucuya başvuru dava şartı olarak öngörülmüştür. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile rücu davaları bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. Bu ayrım gözden kaçtığında dosya, esasa girilmeden usulden reddedilebilir ya da gereksiz bir bekleme yaşanır. Talepler tek dilekçede birleştirilecekse, her kalem için usul yolu ayrıca kontrol edilmelidir.
Kıdem Hesabını Tazminattan Ayrı Tutmak
- Giydirilmiş ücret, ikramiye ve düzenli sosyal yardımlar dâhil edilerek hesaplanır.
- Hizmet süresi, kurum kayıtları ve iş yeri belgeleriyle çapraz doğrulanır.
- Kazadan doğan tazminatta ise bakiye ömür ve gelir kaybı esas alınır; kıdem alacağıyla mahsup ilişkisi kurulmaz.
- Kurumdan bağlanan gelir varsa, tazminattan indirim tartışması ayrı başlıkta ele alınır.
Kapanış Notu
Uzlaşma masası ile dava arasındaki tercih burada usul kurallarıyla iç içe geçer; yanlış yolun seçilmesi sonucu değil, süreyi kaybettirir. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut dosyadaki belgeler değerlendirilmeden nihai bir yol haritası çıkarılamaz.