İş ilişkisi sona erdiğinde tartışma çoğu zaman tek bir rakam üzerinde düğümlenir: kıdem tazminatı. Ancak hesabın dayandığı hizmet süresi ve ücret verisi SGK kayıtlarıyla uyuşmuyorsa, uyuşmazlık iki ayrı hattan yürür. Bu rehber 4857, 7036, 5510 ve 6331 çerçevesinde, arabuluculuk masasında verilen kararın hesabı nasıl kilitlediğini anlatır.
Hesabın Üç Değişkeni
Kıdem hesabında tartışma neredeyse her zaman şu üç başlıkta çıkar: hizmet süresinin başlangıç ve bitiş tarihleri, giydirilecek ücretin brüt tutarı ve ücrete eklenecek düzenli ödemeler. Yol, yemek, ikramiye ve düzenli ödenen primler giydirilmiş ücrete dahil edilirken, arızi nitelikteki ödemeler dışarıda kalır. Bordroda görünen ücret ile fiilen ödenen ücret farklıysa, banka hesap dökümü ve ödeme düzenini gösteren kayıtlar temel delil haline gelir.
SGK Kaydı ile Fiilî Çalışmanın Ayrışması
Girişin geç bildirilmesi, aralarda çıkış-giriş gösterilmesi veya ücretin eksik bildirilmesi hesabı doğrudan bozar. Burada kritik usul noktası şudur: işverene karşı ileri sürülen işçilik alacakları ile Kuruma karşı yürütülen hizmet tespiti talepleri aynı yolda ilerlemez. Hizmet tespiti nitelikli talepler zorunlu arabuluculuk kapsamında değerlendirilmediğinden, tek bir arabuluculuk oturumunda her şeyin çözüldüğü varsayımı hatalıdır.
Tutanağın Kapsamı: En Kritik Cümle
Arabuluculuk anlaşma tutanağı, kapsamı açıkça sınırlanmadığında geniş bir feragat metnine dönüşebilir. "Tüm işçilik alacaklarından" ibaresini içeren bir tutanak imzalandıktan sonra fazla çalışma, yıllık izin veya ihbar tazminatı için ayrı talep ileri sürmek güçleşir. Bu nedenle tutanakta:
- Hangi alacak kalemlerinin anlaşmaya konu edildiği tek tek yazılmalı,
- Kapsam dışı bırakılan talepler açıkça saklı tutulmalı,
- Ödeme tarihi, tutarı ve gecikme halinde sonucu belirtilmeli,
- İş kazası veya meslek hastalığından doğan tazminat talepleri varsa bunların ayrı değerlendirileceği not edilmelidir.
Anlaşmak mı Dava Etmek mi
- Bordro, banka kaydı ve SGK hizmet dökümünü yan yana koyarak alt ve üst sınırlı iki hesap çıkarın.
- Fazla çalışma iddianızı destekleyen kayıt yoksa, ispat yükünün getireceği belirsizliği rakama yansıtın.
- Kıdem tazminatı tavanı ve faiz türü farklılıklarını hesaba ekleyin.
- Teklif edilen tutarı, yargılama süresi boyunca oluşacak faiz ve masrafla birlikte karşılaştırın.
- Kuruma karşı yürütülecek talepler varsa bunları ayrı bir takvimde planlayın.
Yukarıdakiler genel çerçeveyi anlatır; her iş ilişkisinin belge düzeni farklı olduğundan sonuç değişebilir. Tutanağı imzalamadan önce hesabın bir hukukçu tarafından kontrol edilmesi, sonradan telafisi zor kayıpların önüne geçer.