Mobbing iddiaları iş yargısında iki nedenle sonuçsuz kalır: olay örgüsünün tarihlendirilmemesi ve fesihten sonraki başvuru süresinin kaçırılması. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde yürüyen bu dosyalarda zamanlama, iddianın kendisi kadar belirleyicidir. Bu rehber süre yönetimine odaklanır.
Fesihten önce yapılması gerekenler
Sistematik baskı iddiası, tek bir olaya değil tekrar eden bir örüntüye dayanır. Bu nedenle daha istifa düşünülmeden önce şu kayıt tutulmalıdır: her olayın tarihi, yeri, tanığı ve varsa yazılı izi. İş yerinde bir bildirim mekanizması varsa buraya yapılan başvuru ve alınan cevap dosyanın omurgasını oluşturur; 6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri de işverenin önlem alma borcunu tartışmaya açar. Hiç bildirim yapılmadan gerçekleşen bir istifada, işverenin durumdan haberdar olmadığı savunması güçlenir.
Bir aylık süre neyi kapsar
İş güvencesi kapsamındaki işçi bakımından, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir; bu başvuru dava şartıdır. Süre kaçırıldığında işe iade talebi esasa girilmeden reddedilir. Buna karşılık kıdem, ihbar ve diğer işçilik alacakları farklı sürelere tabidir ve bunlar için de arabuluculuk zorunluluğu ayrıca işler. İki hattın karıştırılması, uygulamada en sık rastlanan kayıp sebebidir.
Haklı nedenle fesihte ayrı takvim
- İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı, olayı öğrenmesinden itibaren kısa bir süreye bağlıdır.
- Süre geçtikten sonra yapılan fesih, sıradan istifa gibi değerlendirilebilir.
- Fesih bildiriminin gerekçesi yazılı olarak belirtilmelidir; sonradan yeni gerekçe eklemek zordur.
- Sistematik baskı devam ediyorsa, son olayın tarihi sürenin başlangıcı bakımından önem taşır.
Arabuluculuk masasında karar
Arabuluculukta anlaşma, kural olarak sonraki dava yolunu kapatır. Bu nedenle masaya oturmadan önce kıdem, ihbar, fazla çalışma ve varsa manevi tazminat kalemlerinin kaba bir hesabı çıkarılmalıdır. Anlaşma tutanağında hangi alacakların kapsandığı tek tek yazılmalı; genel ibare kullanılan tutanaklar, hesaplanmamış kalemleri de kapsayabilir. Sağlık kaydı veya tanık ifadesi gibi delillerin toplanması sürüyorsa, erken anlaşma çoğunlukla eksik tabloyla yapılır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. İşçinin kıdemi, iş yerinin çalışan sayısı ve fesih biçimi sonucu değiştirdiğinden, süre işlemeye başlamadan hukuki görüş alınması önemlidir.