İş ilişkisi sona erdiğinde işçinin karşısına iki ayrı takvim çıkar: alacaklar için işleyen zamanaşımı ve feshin geçersizliği iddiası için işleyen çok kısa bir başvuru süresi. Bu rehber, 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar ekseninde bu iki takvimin nasıl birlikte yönetileceğini konu alır.
Dava Şartı Olarak Arabuluculuk
İşçi ile işveren arasındaki işçilik alacağı ve tazminat talepleri ile işe iade istemlerinde, dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Bu şart yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir. Arabuluculuk sürecinin sonunda düzenlenen son tutanak, hem dava hakkının kullanılabilmesi hem de sürelerin hesabı bakımından belirleyici belgedir; anlaşmama hâlinde tutanağın aslının veya onaylı örneğinin dava dilekçesine eklenmesi gerekir.
İşe İadede Bir Ay ve İki Hafta
Feshin geçerli bir sebebe dayanmadığını ileri süren işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve kaçırıldığında iddia esastan incelenmez. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Uygulamada en sık yapılan hata, bir aylık sürenin fesih tarihinden değil tebliğ tarihinden başladığının gözden kaçırılması ve ihbar öneli kullandırılan hâllerde hesabın kaydırılmasıdır.
Alacak Kalemlerinin Ayrıştırılması
Arabuluculuk masasına oturmadan önce talepler kalem kalem hesaplanmalıdır. Aksi hâlde toplu bir rakam üzerinden yapılan anlaşma, sonradan tartışma doğurur:
- Kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti
- Fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil ücretleri
- Ödenmeyen ücret, prim ve ikramiye alacakları
- Fesih türüne bağlı olarak doğan diğer talepler
Kıdem ve ihbar tazminatı ile izin ücreti gibi kalemlerde beş yıllık zamanaşımı öngörüldüğü, ücret alacaklarının ise kendi rejimine tabi olduğu göz önünde tutulmalıdır.
İspat Aracı Olarak Kayıtlar
- Fesih bildirimi ve tebliğ belgesi, tarihi görünecek şekilde saklanır.
- Bordro imzaları ve ihtirazi kayıt konulup konulmadığı incelenir.
- Giriş çıkış kayıtları, mesai çizelgeleri ve dijital vardiya bildirimleri toplanır.
- 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet dökümü ile fiili çalışma dönemi karşılaştırılır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin uyuşmazlıklarda 6331 sayılı Kanun kaynaklı kayıtlar ayrıca istenir.
Kapanış
İş uyuşmazlıklarında anlaşma çoğu zaman hızlı sonuç verir; ancak imzalanan tutanağın ibra kapsamı, sonradan açılacak davaların önünü kapatabilir. Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Fesih türü ve çalışma geçmişiniz hesabı değiştireceğinden, başvurudan önce bir hukukçuyla kalem bazlı değerlendirme yapmanız faydalı olur.