İş ilişkisi sona erdiğinde en çok tartışılan kalemlerden biri fazla mesai ücretidir. 4857 sayılı İş Kanunu haftalık çalışma süresini aşan çalışmayı fazla mesai sayar ve zamlı ücret öngörür; uyuşmazlık ise çoğu zaman ispatta düğümlenir.
Fazla Çalışmanın Tanımı
Kanunda öngörülen haftalık normal çalışma süresini aşan çalışmalar fazla mesai kabul edilir ve normal saat ücretinin zamlı biçimde ödenmesi gerekir. Fazla çalışmanın kural olarak işçinin onayına bağlı olduğu ve yıllık bir üst sınırının bulunduğu da gözden kaçırılmamalıdır.
İspat Yükü ve Deliller
Fazla mesainin varlığını kural olarak işçi ispatlar; ancak işverence tutulması gereken kayıtların bulunmaması işçi lehine değerlendirilebilir. En sık başvurulan deliller şunlardır:
- Giriş-çıkış (PDKS) ve mesai kayıtları
- İşyeri yazışmaları ve görev talimatları
- Tanık anlatımları
- İşin niteliğini gösteren belgeler
Ücret bordrolarında fazla mesai tahakkuku görünüyor ve işçi ihtirazi kayıt koymadan imzalamışsa, bu durum sonradan yapılacak talebi sınırlayabilir.
Zorunlu Arabuluculuk
İşçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. 7036 sayılı Kanun bu süreci düzenler; anlaşmaya varılamazsa düzenlenen son tutanak dava dilekçesine eklenmelidir. Arabuluculuk aşaması, alacak kalemlerinin ve tutarların netleştirilmesi için de bir fırsattır.
Diğer Alacaklarla İlişki
Fazla mesai çoğu zaman kıdem, ihbar ve yıllık izin alacaklarıyla birlikte talep edilir. Sosyal güvenlik boyutunu düzenleyen 5510 ve iş sağlığı yükümlülüklerini içeren 6331 sayılı kanunlar da dosyanın çerçevesini genişletebilir.
Her iş ilişkisi kendi kayıt düzeni ve çalışma biçimiyle farklıdır. Somut alacaklarınızı ve delil durumunuzu bir hukukçuyla değerlendirmeniz önerilir.