İş sözleşmesi feshedilen çalışan için takvim, fesih bildiriminin eline ulaştığı gün başlar. 4857 ve 7036 sayılı kanunlar, işe iade talebini önce arabuluculuk aşamasına bağlar ve bu aşamaya başvuru için bir aylık bir süre öngörür. Bu sürenin kaçırılması, feshin ne kadar haksız olduğundan bağımsız olarak talebi sonuçsuz bırakır. Dolayısıyla ilk hafta hem süre hem delil açısından belirleyicidir.
Fesih Bildirimi Elinize Ulaştığında
Bildirimin tarihi ve içeriği, sonraki tüm tartışmanın çerçevesini çizer. Yapılması gerekenler:
- Bildirim yazısının ve varsa tutanakların bir örneğinin saklanması
- İmza istenmesi hâlinde içeriğe katılınmadığının şerh düşülmesi
- Savunma alınmadan yapılan fesihlerde bu eksikliğin kayda geçirilmesi
- Çıkış kodunun ve bildirilen fesih sebebinin karşılaştırılması
İşverenin sonradan yeni bir gerekçe ileri sürmesi kural olarak dinlenmez; bu nedenle ilk bildirimdeki ifade büyük önem taşır.
İspat Yükü Kimde ve Neyle Karşılanır
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. Buna karşılık çalışan, feshin ileri sürülen sebepten değil başka bir saikle yapıldığını iddia ediyorsa bu iddiasını desteklemekle yükümlüdür. Çalışan tarafında güçlü delil kaynakları şunlardır: performans değerlendirme kayıtları, kendisine yöneltilmiş bir uyarı bulunmadığını gösteren özlük dosyası, işten çıkarılan diğer çalışanlarla ilgili karşılaştırma verileri ve aynı dönemde yeni işe alım yapıldığını gösteren ilanlar.
İşletmesel Karar Savunmasının Sınırı
İşveren feshi ekonomik veya yapısal bir gerekçeye dayandırdığında, bu kararın tutarlılığı denetlenir. Aynı pozisyon için kısa süre sonra alım yapılması, fazla mesai uygulamasının sürmesi veya işin başka bir çalışana devredilmiş olması, savunmayı zayıflatan somut göstergelerdir. Ayrıca feshin son çare olarak uygulanıp uygulanmadığı da tartışılır; işverenin çalışanı başka bir pozisyonda değerlendirme imkânını araştırmamış olması sonucu etkiler.
Arabuluculukta Anlaşmak mı, Dava Yolu mu
- Anlaşma tutarı, işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti toplamıyla karşılaştırılmalıdır
- Fiilen işe dönme beklentisi varsa, anlaşmanın bu talebi kapatacağı bilinmelidir
- Kıdem ve ihbar alacakları ile diğer işçilik alacakları anlaşma metninde ayrı ayrı gösterilmelidir
- Genel ifadelerle kurulan feragat hükümleri, sonradan doğacak talepleri de kapsayabilir
Anlaşma sağlanamazsa, son tutanak tarihinden itibaren işleyen kısa süre içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. Bu ikinci sürenin kaçırılması da ilk süre kadar kesin bir sonuç doğurur.
İş Sağlığı ve Sigorta Kayıtları
Feshin ardından 5510 sayılı Kanun kapsamındaki bildirimlerin ve 6331 sayılı Kanun çerçevesindeki eğitim ile sağlık gözetimi kayıtlarının incelenmesi, özellikle sağlık gerekçeli fesihlerde işverenin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini ortaya koyar.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; işyerindeki çalışan sayısı, kıdem ve fesih gerekçesi sonucu değiştirir. Süre işlemeye devam ettiğinden, durumunuzu gecikmeden bir avukatla değerlendirmeniz önemlidir.