İşe iade talebinde sonucu belirleyen ilk unsur, feshin haklı olup olmadığından önce takvimdir. Bu dosya türünde süre, birbirini izleyen iki ayrı basamakta işler ve basamaklardan birinin atlanması, esasa hiç girilmeden sürecin kapanmasına yol açar.
Bir Aylık Sürenin Başlangıcı
4857 sayılı Kanun kapsamında iş güvencesinden yararlanan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Buradaki kritik nokta, sürenin fesih kararının alındığı değil, bildirimin işçiye ulaştığı tarihten başlamasıdır. Sözlü bildirim yapılan hâllerde, bildirimin ne zaman yapıldığı ayrı bir ispat konusu hâline gelir; bu nedenle işyerinden ayrılış tarihi, son çalışılan gün ve varsa yazışmalar kayıt altına alınmalıdır.
Arabuluculuk Dava Şartı ve Tutanak
7036 sayılı Kanun ile arabuluculuk, bu tür uyuşmazlıklarda dava şartı hâline getirilmiştir. Süreç anlaşmama ile sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılması gerekir. Bu ikinci süre, birincisinden daha kısadır ve uygulamada en sık kaçırılan basamaktır. Tutanağın bir örneğinin elde bulunması, davanın süresinde açıldığının gösterilmesi bakımından zorunludur.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Uyuşmazlık iş mahkemelerinin görev alanına girer; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar.
- Yetki bakımından işin görüldüğü yer ile davalı işverenin bulunduğu yer birlikte değerlendirilir.
- İşçinin birden fazla şubede çalıştığı hâllerde fiilen çalışılan son yer belirleyici olur.
- Yetki itirazı süresinde ileri sürülmezse tartışma kapanır.
- 5510 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılık uyuşmazlıkları ayrı bir başlık oluşturur ve aynı dosyada birleştirilemeyebilir.
Arabuluculukta Anlaşmanın Sonuçları
Arabuluculuk aşamasında anlaşma, süreci hızla kapatır ancak kapsamı kadar bağlayıcıdır. Anlaşma belgesinde yalnızca işe iade konusu ele alınmış, kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacakları yazılmamışsa, bu kalemler bakımından tartışma sürer. Tersi de mümkündür: geniş yazılmış bir ibra ifadesi, henüz hesaplanmamış alacakları da kapatabilir. Bu nedenle imzadan önce belgede sayılan kalemlerin tek tek okunması, rakamın kendisi kadar önemlidir. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin sorumluluklardan doğan talepler de ayrıca değerlendirilmelidir.
Dava Öncesi Hazırlık Sırası
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi ve biçimi belgelenir.
- İşyerinde çalışan sayısı ve kıdem koşulunun sağlanıp sağlanmadığı kontrol edilir.
- Feshin gerekçesi olarak gösterilen olguya ilişkin karşı deliller toplanır.
- Arabuluculuk başvurusu, bir aylık süre dolmadan yapılır.
- Anlaşmama hâlinde iki haftalık dava süresi takvime işlenir.
Kapanış
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir; işyerinin yapısı ve fesih gerekçesi değiştiğinde değerlendirme de değişir. Süreler kısa olduğundan, fesih bildirimini aldığınız gün hukuki destek almanız isabetli olacaktır.