İşe iade talebinde sonucu belirleyen şey çoğu zaman feshin haklı olup olmadığına dair genel bir tartışma değil, fesih anına ait belgelerin ne söylediğidir. Zorunlu arabuluculuk aşamasında tarafların elindeki delil seti, anlaşma ile dava arasındaki tercihi de doğrudan belirler.
Feshin geçerli sebebe dayandığını kim gösterir?
4857 sayılı İş Kanunu sisteminde iş güvencesi kapsamındaki bir feshin geçerli veya haklı bir sebebe dayandığını ortaya koyma yükü kural olarak işverendedir. İşçi ise feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ediyorsa bu iddiasını desteklemekle yükümlüdür. Bu ayrım, arabuluculuk masasına hangi tarafın daha ağır bir belge yüküyle oturduğunu gösterir.
Masaya oturmadan önce toplanması gereken kayıtlar
- Yazılı fesih bildirimi, bildirimdeki sebebin açık ve kesin biçimde yazılıp yazılmadığı
- Savunma istem yazısı ve işçinin savunması
- Performans değerlendirme dosyası, uyarı ve tutanaklar
- SGK hizmet dökümü, işten ayrılış bildirgesindeki kod
- Organizasyon şeması, aynı dönemde yapılan yeni işe alımlar
- Yazışmalar, görev değişikliği talimatları, tanık olabilecek çalışanlar
Anlaşma tutanağının kapsamı, dava kadar önemlidir
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, taraflar ve arabulucu tarafından imzalandığında icra edilebilirlik bakımından güçlü bir belgedir. Bu nedenle tutanağın hangi alacakları kapsadığı tek tek yazılmalıdır. Yalnızca işe iade konusunda anlaşıldığı halde metnin genel bir ibra ifadesiyle kapatılması, kıdem, ihbar, fazla çalışma gibi ayrı kalemlerin sonradan istenmesini zorlaştırabilir.
Delil zayıfsa uzlaşma, güçlüyse dava değil; her ikisi de hesaplanır
Karar verirken sadece kazanma ihtimali değil, işe başlatmama halinde gündeme gelecek tazminat ile boşta geçen süreye ilişkin ücret alacağının toplam büyüklüğü de karşılaştırılmalıdır. İşverenin işçiyi fiilen tekrar çalıştırma ihtimali düşükse, uyuşmazlık pratikte bir para uyuşmazlığına dönüşür ve müzakere bu gerçeğe göre kurulur.
Süre ile delilin aynı takvimde tutulması
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi belgeye dayalı olarak sabitlenir; yasal başvuru süresi bu tarihten işler.
- Arabuluculuk başvurusu yapılırken talep konusu açıkça yazılır.
- Toplantı öncesi delil özeti ve alacak hesabı tablosu hazırlanır.
- Anlaşmama halinde son tutanağın dosyaya sunulacağı süre takvime işlenir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. İş yerinin büyüklüğü, işçinin kıdemi ve fesih gerekçesi sonucu değiştirebileceğinden, dosyanızın kendi belgeleri üzerinden bir hukukçuyla çalışmanız yerinde olur.