İş sözleşmesi feshedilen çalışan için işe iade talebi, kısa ve birbirini izleyen iki süreyle çerçevelenmiştir: önce arabulucuya başvuru, ardından anlaşma sağlanamazsa dava. Bu rehber, zorunlu arabuluculuk aşamasının nasıl kurgulanacağını ve dava şartının kaçırılması hâlinde ortaya çıkan sonucu ele alır.
Fesihten Sonra İşleyen Takvim
İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca işe iade talebinde arabulucuya başvuru dava şartıdır ve fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işleyen bir aylık süre içinde yapılmalıdır. Arabuluculuk faaliyeti anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. Bu iki sürenin birbirinden bağımsız işlediği ve ikincisinin çok kısa olduğu unutulmamalıdır.
Başvuru Öncesi Değerlendirilecek Koşullar
- İşyerinde çalıştırılan işçi sayısının iş güvencesi kapsamı bakımından durumu
- İşçinin kıdeminin iş güvencesi için aranan süreyi karşılayıp karşılamadığı
- Belirli süreli sözleşme bulunup bulunmadığı
- Feshin yazılı yapılıp yapılmadığı ve fesih sebebinin açık şekilde gösterilip gösterilmediği
- Savunma alınması gereken hâllerde bu usulün işletilip işletilmediği
4857 sayılı Kanun feshin geçerli bir sebebe dayandırılmasını ve bu sebebin yazılı olarak bildirilmesini arar. Fesih bildiriminde sebep hiç gösterilmemişse veya sonradan değiştirilmişse, bu durum arabuluculuk masasında da pazarlık gücünü doğrudan etkiler.
Arabuluculuk Görüşmesine Hazırlık
Arabuluculuk, sonuç doğurmayan bir formalite değil; dosyanın ilk kez karşılıklı konuşulduğu aşamadır. Görüşmeye gitmeden önce işe iade talebinin yanında boşta geçen süre ve iş güvencesi tazminatının hangi ücret üzerinden hesaplanacağı belirlenmeli; ücretin giydirilmiş hâlini gösteren belgeler hazırlanmalıdır. Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları ile 5510 sayılı Kanun kapsamındaki bildirimler, çalışma süresinin ve ücretin ispatında temel dayanaktır. İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin 6331 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülüklerin ihlali iddiası varsa, bu husus da ayrıca gündeme getirilebilir.
Usule Aykırı İşlemin Doğurduğu Sonuç
Bu alanda en ağır sonuç, arabulucuya hiç başvurmadan doğrudan dava açılmasıdır; dava şartı yokluğu nedeniyle dava usulden reddedilir ve bu arada işe iade için öngörülen süre de tükenmiş olabilir. İkinci sık hata, son tutanaktaki tarih ile dava açma tarihi arasındaki iki haftalık sürenin gözden kaçırılmasıdır. Üçüncüsü, anlaşma tutanağında kapsamın belirsiz bırakılması; hangi alacakların hangi tutarla kapsandığı yazılmadığında sonradan tartışma doğar.
Kısa Kontrol Listesi
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi belgeyle sabitlendi mi?
- Arabuluculuk başvurusu doğru büroya ve süresinde yapıldı mı?
- Görüşmeye ücret ve kıdem bilgisini gösteren belgelerle gidildi mi?
- Anlaşmazlık hâlinde dava için gereken hazırlık önceden tamamlandı mı?
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; işyerinin yapısı, sözleşmenin türü ve fesih sebebi sonucu değiştirebilir. Süreler kısa olduğundan, fesih bildirimini aldığınız hafta içinde hukuki destek almanız önerilir.