İşyerinde sistematik biçimde yıpratıldığını düşünen çalışan için iki ayrı takvim aynı anda işler: haklı nedenle fesih hakkının kullanılmasına ilişkin kısa süre ve fesih sonrası başvuruya ilişkin bir aylık süre. Bu rehber, 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar çerçevesinde adım sırasını ve usule aykırı işlem nedeniyle doğan kayıpları anlatmaktadır.
Mobbingin süreklilik ölçütü
Tek bir tartışma ya da bir kez yükseltilen ses, hukuki anlamda mobbing sayılmaz. Aranan ölçüt, davranışın sistematik olması, belirli bir kişiye yöneltilmesi ve süreklilik göstermesidir. Bu nedenle iddianın omurgası tek bir olayla değil, tarih tarih sıralanmış bir olaylar zinciriyle kurulur. Görev tanımının sebepsiz daraltılması, izin taleplerinin sürekli reddedilmesi, iletişim kanallarından dışlanma ve performans değerlendirmesindeki ani değişiklik bu zincirin halkalarıdır.
Delil biriktirmenin doğru yolu
- Kurumsal e-posta ve yazışmaların tarihiyle birlikte kayıt altına alınması.
- Görev değişikliklerine ilişkin yazılı talimatlar ve organizasyon şeması.
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki işyeri sağlık birimi kayıtları ve sağlık raporları.
- İşverene yapılmış yazılı şikâyet ve buna verilen cevaplar.
- Tanık olabilecek çalışanların hangi olaya tanık olduğunun ayrı ayrı not edilmesi.
İki takvim birlikte işler
Ağır davranışlar nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkı, olayın öğrenilmesinden itibaren kısa bir süreyle sınırlıdır; bu süre geçtikten sonra aynı olaya dayanılamaz. Fesihten sonra ise iş güvencesi kapsamındaki çalışan bakımından, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Arabuluculuk, işe iade ve birçok işçilik alacağı talebinde dava şartıdır; bu adım atlanarak açılan dava usulden reddedilebilir.
Süreci zayıflatan davranışlar
- İstifa dilekçesi verip sonradan mobbing nedeniyle haklı fesih iddiasında bulunmak.
- Şikâyeti yalnızca sözlü olarak iletip hiçbir yazılı iz bırakmamak.
- Arabuluculuk görüşmesine hazırlıksız gidip talep kalemlerini rakamlandırmamak.
- Sağlık kayıtlarını olay tarihleriyle eşleştirmeden dosyaya sunmak.
- 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet kayıtlarını kontrol etmeden alacak hesabı yapmak.
Kapanış
Mobbing dosyalarında sonucu belirleyen unsur genellikle iddianın ağırlığı değil, olay zincirinin belgeyle desteklenmesi ve sürelerin kaçırılmamasıdır. Buradaki anlatım genel bilgi verir; iş sözleşmenizin türü, işyerindeki çalışan sayısı ve fesih biçimine göre izlenecek yol değişeceğinden, süreç başlamadan hukuki görüş alınması yararlı olur.