Mobbing iddiası, tek bir olaya değil süreklilik gösteren bir davranış örüntüsüne dayanır. Bu yüzden hem ispatı hem de başvuru sırası, klasik alacak davalarından farklı kurgulanır. Bu rehber 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ekseninde, mobbing iddiasının işçi açısından adım sırasını ve kıdem hesabına etkisini ele alır.
Örüntüyü belgelemek
Tek bir sert konuşma çoğu zaman yeterli sayılmaz; aranan şey sistematik, süreklilik gösteren ve kişiyi işten uzaklaştırmaya yönelen bir davranış zinciridir. Bu nedenle kayıt tutma disiplini belirleyicidir: görev değişikliği yazıları, ulaşılamayacak hedefler içeren performans bildirimleri, izin taleplerinin sürekli reddi, iş yerinde fiziksel olarak yalıtılma, mesai saatleri dışındaki mesajlar ve tanık olabilecek çalışma arkadaşlarının bilgisi tarih sırasıyla derlenmelidir.
İç başvuru basamağı atlanmamalı
Birçok işyerinde etik hat, insan kaynakları başvurusu veya iş sağlığı ve güvenliği kurulu gibi iç mekanizmalar bulunur. Bu kanallara yapılan yazılı başvuru, sonuç vermese bile iki işe yarar: işverenin durumdan haberdar olduğunu belgeler ve önlem alma yükümlülüğünün ihlalini gösterir. Başvuru sözlü yapıldıysa, ardından gönderilecek kısa bir yazı görüşmenin içeriğini kayda geçirir.
Fesih kararı ve kıdem hesabı
- Haklı nedenle fesih hakkının kanunda öngörülen süre içinde kullanılması gerekir; bekleme, hakkı kullanılamaz hâle getirebilir.
- Fesih bildiriminde sebep açıkça ve somut olaylara atıfla yazılır; sonradan sebep değiştirmek zordur.
- Kıdem tazminatı hesabında giydirilmiş brüt ücret esas alınır; yol, yemek, ikramiye ve düzenli primler bu hesaba dâhil edilir.
- İhbar tazminatının, haklı nedenle fesheden işçi bakımından talep edilemeyeceği gözden kaçırılmamalıdır.
- Sigorta çıkış kodu ve işten ayrılış bildirgesi, işsizlik ödeneği açısından ayrıca kontrol edilir.
Usule aykırı işlem nerede doğuyor
Sık rastlanan sorunlar; dava şartı olan arabuluculuğa başvurulmadan doğrudan dava açılması, arabuluculuk başvurusunda talep konusu alacakların eksik yazılması ve dava aşamasında bunların genişletilememesi, istifa dilekçesi imzalatıldıktan sonra mobbing iddiasının ileri sürülmesi ve ibraname niteliğindeki belgelerin okunmadan imzalanmasıdır. Ayrıca manevi tazminat talebi çoğu kez unutulur; oysa mobbing iddiasının kendine özgü sonucu buradadır.
İspat yükünün paylaşımı
Mobbing iddiasında işçiden beklenen, olayı kesin kanıtlamak yerine kuvvetli emare sunmaktır; emareler ortaya konduğunda işverenin bu davranışların bulunmadığını ya da haklı yönetim yetkisi kapsamında kaldığını açıklaması beklenir. Bu denge, hangi belgenin öncelikle sunulacağını belirlemek açısından önemlidir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Ücret yapınız, çalışma süreniz ve fesih biçiminiz sonucu doğrudan etkiler; adım atmadan önce iş hukuku alanında çalışan bir avukatla hesap ve strateji kontrolü yapılması yerinde olur.