İş davalarının çoğu hukuki tartışmada değil, ispat aşamasında kazanılır veya kaybedilir. İşçilik alacakları bakımından hangi vakıayı kimin ispatlayacağı; 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunların birlikte okunmasıyla belirlenir. Bu rehber, delil dosyasının nasıl kurulacağını ve başvuru sırasında yapılan usul hatalarının nasıl önleneceğini ele alıyor.
Hangi Vakıayı Kim İspatlar
Genel kural, ücretin ödendiğini işverenin ispatlamasıdır. Yıllık izin kullandırıldığı iddiası da imzalı belgeyle işveren tarafından ortaya konur. Buna karşılık fazla çalışma yapıldığı, hafta tatilinde çalışıldığı ya da ücretin bordroda görünenden yüksek olduğu iddiası kural olarak işçi tarafından ispatlanır. Bu dağılımın baştan bilinmesi, hangi belgenin toplanacağını doğrudan belirler.
Belge Düzeninde Kritik Başlıklar
- Banka hesap dökümleri: ödeme düzeni, tutar farkları ve elden ödeme iddiası bakımından temel dayanaktır.
- Bordrolar: imzalı ve ihtirazi kayıtsız bordro, aksi güçlü delille kanıtlanmadıkça aleyhe sonuç doğurabilir.
- Giriş çıkış kayıtları, kartlı geçiş ve araç takip verileri: çalışma süresini nesnel biçimde gösterebilir.
- Fesih bildirimi ve savunma istem yazıları: fesih sebebinin sonradan değiştirilip değiştirilmediğini ortaya koyar.
- SGK hizmet dökümü: giriş çıkış tarihleri ile prime esas kazanç arasındaki uyumsuzluğu görünür kılar.
Arabuluculuk Aşamasının İspata Etkisi
İş uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır. Bu aşamada imzalanan anlaşma belgesinin kapsamı, daha sonra açılacak davanın sınırını çizer. Tüm alacak kalemlerini kapsayacak biçimde yazılmış geniş bir ibare, sonradan ileri sürülecek talepleri kapatabilir. Anlaşamama hâlinde ise son tutanağın davaya eklenmesi zorunludur; eksik ek, usulden ret riski doğurur.
Tanık Beyanının Zayıf ve Güçlü Yönleri
- Tanığın çalıştığı dönem, davacının iddia ettiği dönemle örtüşmelidir.
- Aynı işverene karşı davası bulunan tanığın beyanı daha dikkatli değerlendirilir.
- Tanık anlatımı, yazılı bir kayıtla desteklendiğinde ağırlık kazanır.
- Fazla çalışmanın süreklilik göstermediği dönemler için makul indirim ihtimali baştan hesaba katılır.
- İş kazası ve iş sağlığı iddialarında, 6331 kapsamındaki eğitim ve tutanak kayıtları ayrıca istenir.
Sonuç
Talep listesini uzun tutmak değil, her kalemi ayrı bir delille eşleştirmek sonucu değiştirir. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; iş ilişkinizin yapısı ve elinizdeki belgeler farklı bir kurgu gerektirebileceğinden, dava öncesinde hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.