İş uyuşmazlıklarında dava dilekçesinden önce iki soru netleşmelidir: arabuluculuk basamağı tamamlandı mı ve dava hangi yer iş mahkemesinde açılacak? 7036 sayılı Kanun bu iki başlıkta esnekliği büyük ölçüde kaldırdığı için, hatalar sonradan düzeltilemeyen usul kayıplarına dönüşür.
Alacak Davası ile İşe İade Aynı Takvime Tabi Değil
Kıdem, ihbar, fazla çalışma ve yıllık izin gibi alacak talepleri için arabuluculuğa başvuru dava şartıdır; burada belirleyici olan zamanaşımı süreleridir. İşe iade talebinde ise 4857 sayılı Kanun uyarınca fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu bir aylık süre hak düşürücü niteliktedir ve alacak talepleriyle birlikte ilerleyen dosyalarda en sık gözden kaçan basamaktır.
İş Mahkemesinde Yetki Neden Sözleşmeyle Değiştirilemez
İş davalarında yetki, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesine aittir ve bu kural kesindir. Hizmet sözleşmesine konulan farklı bir yetki kaydı sonuç doğurmaz. Birden fazla işverenin bulunduğu dosyalarda, alt işveren ve asıl işverenin merkezleri farklıysa yetki seçenekleri arasından bilinçli tercih yapılmalıdır.
Bir Aylık Sürenin Başlangıcını Doğru Saptamak
Sürenin başlangıcı fesih kararının alındığı gün değil, bildirimin işçiye ulaştığı gündür. Elden tebliğde imza tarihi, posta yoluyla bildirimde tebliğ şerhi, elektronik bildirimlerde ise erişim kaydı esas alınır. İhbar öneli kullandırılan fesihlerde önelin bitiş tarihi ile bildirim tarihinin karıştırılması, başvurunun süresinde yapılmamasına yol açar.
Uygulamada Karşılaşılan Usul Kırılmaları
- Arabuluculuk son tutanağının dava dilekçesine eklenmemesi
- Son tutanakta tarafların ve talep konularının eksik gösterilmesi
- Yetkisiz arabuluculuk bürosuna başvurulması
- İşe iade ile alacak taleplerinin tek başvuruda sıkıştırılması
- SGK hizmet dökümü ile bordroların çelişkisinin dava öncesi giderilmemesi
Başvuru Öncesi Hazırlık Sırası
- Fesih bildiriminin ulaşma tarihi belgeyle sabitlenir.
- Talepler işe iade ve alacak olarak ayrılır, her biri için ayrı takvim kurulur.
- Yetkili arabuluculuk bürosu, davalı merkezi ve işyeri adresine göre belirlenir.
- Ücret, fazla çalışma ve izin kayıtları tarih sırasına dizilir.
- Anlaşmama hâlinde açılacak davanın yetkili mahkemesi önceden not edilir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Fesih türü, işyeri niteliği ve 5510 ile 6331 sayılı Kanunlardan doğan ek yükümlülükler dosyanızı farklı yöne taşıyabileceğinden, süreç başlamadan bir hukukçuya danışmanız uygun olur.