İşçinin mobbing iddiası ile fazla çalışma alacağı çoğu zaman aynı dosyada ileri sürülür; oysa bu iki talebin ispat yöntemi de, dava öncesi izlenecek usul de birbirinden farklıdır. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde bu ayrımın usul sonuçları aşağıda ele alınmıştır.
Dava Şartı Arabuluculuk Kapsamını Doğru Çizmek
İşçi ile işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri, kural olarak dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmasını gerektirir. Bu şart yerine getirilmeden açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bu kapsamın dışındadır. Mobbing iddiasının hangi kategoriye girdiği, talebin dayanağına göre belirlenir; başvuru formunda talep kalemlerinin eksik yazılması sonradan kapsam tartışması doğurur.
Yetki Sözleşmesi İşçiye Karşı İleri Sürülemez
İş uyuşmazlıklarında yetkili mahkeme, davalı işverenin yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer mahkemesidir. Bu düzenleme koruyucu niteliktedir; iş sözleşmesine konulan ve uyuşmazlığı başka bir ile taşıyan yetki kayıtları geçerli sayılmaz. Birden çok işverenin bulunduğu, alt işveren ilişkisinin tartışıldığı dosyalarda yetki değerlendirmesi her davalı yönünden ayrıca yapılmalıdır.
Fazla Mesainin İspatında Delil Hiyerarşisi
- İşyeri kayıtları: puantaj, giriş çıkış turnike verileri ve vardiya çizelgeleri
- Ücret bordroları ve fazla çalışma tahakkuku bulunup bulunmadığı
- Elektronik kayıtlar: kurumsal yazışmalar, iş takip sistemi ve görev atama kayıtları
- Tanık beyanları: aynı dönemde ve aynı birimde çalışmış kişilerin tercihi
- Ücretin ödendiğine dair banka hareketleri ile bordronun karşılaştırılması
Mobbing İddiasının Somutlaştırılması
Mobbing, tek bir olayla değil sistematik ve süreklilik gösteren davranışlarla ortaya konur. Bu nedenle dilekçede tarih, yer, davranış ve tanık dörtlüsünü içeren bir kronoloji kurulması gerekir. Sağlık kuruluşlarından alınan raporlar, işyeri değişikliği kararları, görev tanımının daraltılmasına ilişkin yazılar ve iç şikâyet başvuruları bu kronolojiyi destekler. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatından doğan koruma yükümlülüğü de ayrıca değerlendirilmelidir.
Usule Aykırı İşlem Riski
Uygulamada dosyayı zayıflatan başlıca kusurlar; arabuluculuk son tutanağındaki talep kalemleriyle dava dilekçesinin örtüşmemesi, alacak kalemlerinin belirsiz bırakılması ve fesih tarihinin dosyada tartışmasız biçimde ortaya konmamasıdır. Bordroda fazla çalışma tahakkuku bulunan dönemler bakımından iddianın nasıl kurulacağı da baştan planlanmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar; çalışma düzeni, işyeri kayıtlarının niteliği ve fesih biçimi değiştikçe sonuç da değişir. Talebinizi ileri sürmeden önce belgelerinizle birlikte hukuki görüş almanız uygun olur.