İş kazası dosyalarında zaman kaybının en yaygın sebebi, gereksiz bir arabuluculuk aşamasının beklenmesi ya da tam tersine gerekli olduğu hâlde bu aşamanın atlanmasıdır. Bu rehber, iş kazasından doğan taleplerde dava şartı arabuluculuğun sınırını çizer ve usule aykırı işlem riskine karşı kontrol noktalarını verir.
İş Kazası Tazminatı Dava Şartından Ayrı Tutulmuştur
İş Mahkemeleri Kanunu, kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacağı ile işe iade taleplerinde arabuluculuğu dava şartı olarak öngörmüştür. Ancak iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davaları bu kuralın dışında bırakılmıştır. Yani iş kazası nedeniyle tazminat davası açmak için önce arabulucuya gitme zorunluluğu yoktur. Bu ayrımı bilmemek, arabuluculuk son tutanağı beklenirken zamanaşımının yaklaşmasına yol açar.
Aynı Dosyadaki Diğer Talepler Ayrı Değerlendirilir
İş kazasının ardından iş sözleşmesi sona ermişse, kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret ve fazla çalışma alacakları gündeme gelir. Bu kalemler için dava şartı arabuluculuk geçerlidir. Dolayısıyla tek bir olaydan doğan taleplerin bir kısmı arabuluculuğa tabi, bir kısmı değildir. Bu nedenle talepler tek dilekçede toplanmadan önce sınıflandırılmalı, arabuluculuğa tabi olanlar için başvuru yapılmalı ve son tutanak dosyaya eklenmelidir. Dava şartı yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir.
Delil Zinciri Olay Anında Kurulur
- İş kazası bildiriminin kuruma süresinde yapılıp yapılmadığı
- İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi kayıtları ile risk değerlendirme raporu
- Eğitim ve kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları
- Kolluk soruşturma dosyası, olay yeri tespiti ve tanık beyanları
- Kurum tarafından düzenlenen maluliyet ve iş göremezlik belgeleri
Ceza Dosyası ile Hukuk Dosyasının İlişkisi
İş kazası çoğu zaman ayrı bir ceza soruşturmasına da konu olur. Ceza dosyasında toplanan bilirkişi raporları kusur dağılımı bakımından hukuk davasında önemli bir kaynaktır; ancak ceza mahkemesinin beraat kararı, hukuk hâkimini her hâlde bağlamaz. Ceza dosyasının beklenmesi kararı bilinçli verilmeli, bu bekleme zamanaşımı planını bozmamalıdır. Kurum tarafından açılan rücu davası da işverenin savunma stratejisini etkiler.
Kapanış Notu
İş kazası dosyalarında usul tercihleri, tazminat hesabından önce belirlenmelidir; çünkü yanlış bir ön aşama tercihi hesabın hiç yapılamamasına yol açar. Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Kazanın oluş biçimi, sigortalılık durumu ve maluliyet oranı dosyanızda farklı sonuçlar doğurabileceğinden, süreç başlamadan hukuki değerlendirme alınması önerilir.