İşyerinde sistematik baskı, dışlama ya da yıldırma iddiası gündeme geldiğinde tartışma çoğu zaman olayın kendisinden önce hangi mercie, hangi sırayla başvurulacağı noktasında düğümlenir. Mobbing dosyalarında verilen usulden ret kararlarının önemli bölümü, iddianın esası hiç incelenmeden ortaya çıkar.
Görev: İş Mahkemesi mi, Genel Mahkeme mi?
4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki bir iş ilişkisi içinde doğan psikolojik taciz kaynaklı maddi ve manevi tazminat talepleri, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca iş mahkemelerinin görev alanındadır. Buna karşılık iddia, iş ilişkisinden bağımsız bir kişilik hakkı ihlaline dayandırılıyorsa görev tartışması doğabilir. Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkeme bu hususu kendiliğinden inceler; taraflar kabul etse dahi yanlış mahkemede yürüyen yargılama geçerli hale gelmez.
Aynı olay örgüsü 6331 sayılı Kanun'daki işverenin çalışanı koruma yükümlülüğüne, ortaya çıkan sağlık sorunu bakımından da 5510 sayılı Kanun kapsamındaki değerlendirmelere temas edebilir. Bu üç ekseni tek dilekçede ayrıştırmadan sunmak, talep sonucunun bulanıklaşmasına yol açar.
Yetki Kuralının Katılığı
İş yargılamasında yetki, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri ile işin veya işlemin yapıldığı yer bakımından düzenlenmiştir ve bu düzenleme sözleşmeyle değiştirilemez. İş sözleşmesine konulan farklı bir yetki maddesine güvenerek dava açmak, karşı tarafın süresinde ileri süreceği yetki itirazıyla dosyanın gönderilmesine ve fiilen aylar kaybedilmesine neden olur.
Arabuluculuk Kapsamı: Asıl Ayrım Noktası
İşçi alacağı ve tazminatı niteliğindeki taleplerde arabulucuya başvuru dava şartıdır. Mobbing kaynaklı tazminatın bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilmeyeceği uygulamada tartışmalıdır; iş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat talepleri ise kanun gereği kapsam dışındadır. Tartışmalı bir alanda güvenli tercih, arabuluculuk aşamasını tamamlayıp son tutanağı dosyaya eklemektir.
Usule Aykırı İşlem Doğuran Tipik Hatalar
- Arabuluculuk sürecinde alt işverenin veya asıl işverenin taraf gösterilmemesi, davada husumet sorunu yaratması
- Son tutanakta talep kalemlerinin dava dilekçesinden dar tutulması
- Toplantılara geçerli mazeret olmadan katılmamanın yargılama gideri sonucunu doğurması
- Anlaşmama tutanağının aslı yerine eksik örneğinin sunulması
Dosyayı Erken Kurgulamak
Yıldırma iddiası tek bir olaya değil, süreklilik gösteren bir davranış zincirine dayanır. Bu nedenle tarih sıralı bir olay çizelgesi, yazışma ve görev değişikliği kayıtları, tanık listesi ve sağlık başvurularının kronolojisi arabuluculuk aşamasından önce hazırlanmalıdır. Merci ve yetki tercihi de bu çizelgeye göre netleşir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; her iş ilişkisinin kendi belgeleri ve zaman çizgisi sonucu değiştirebilir. Başvuru yapmadan önce dosyanızın somut ayrıntılarıyla birlikte bir hukukçuyla görüşmeniz yerinde olur.