İşe iade, iş hukukunda takvimi en katı işleyen davalardan biridir. Feshin geçersizliği ne kadar açık olursa olsun, süre veya merci hatası dosyayı esasa girilmeden bitirebilir. Bu rehber 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar ekseninde işe iade sürecinin usul iskeletini ele alır.
Sürenin Başladığı An
İşe iade talebinde süre, fesih bildiriminin işçiye tebliğ edildiği tarihten itibaren işler ve arabulucuya başvuru bir ay içinde yapılmalıdır. Buradaki kritik nokta, sürenin fiilen işten ayrılma gününden değil, bildirimin ulaştığı tarihten hesaplanmasıdır. Bildirimin elden imza karşılığı mı, noter aracılığıyla mı, yoksa hiç yazılı yapılmadan mı gerçekleştiği ayrıca önem taşır; yazılı bildirim yoksa öğrenme anının ispatı tartışmalı hale gelir.
Arabuluculuk: Dava Şartı ve Sık Yapılan Hatalar
- Arabuluculuğa başvurmadan doğrudan dava açılması usulden ret sonucunu doğurur
- Anlaşamama halinde son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır
- Başvurunun yetkisiz arabuluculuk bürosuna yapılması, karşı tarafın yetki itirazıyla süreci bozabilir
- Tutanakta işverenin unvanının ya da işveren sayısının hatalı gösterilmesi, davada taraf teşkili sorununa dönüşür
- Anlaşma tutanağının kapsamı, sonradan açılacak alacak davalarının önünü kesebilir
Yetkili İş Mahkemesi
İş uyuşmazlıklarında dava, davalı işverenin yerleşim yeri mahkemesinde ya da işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesinde açılabilir. Zincir işyerlerinde ve şantiye bazlı çalışmalarda işin yapıldığı yer, merkezin bulunduğu yerden farklıdır ve işçi bakımından daha erişilebilir seçenek sunar. Bu kural işçi lehinedir; işverenle önceden yapılan yetki anlaşmalarıyla işçinin aleyhine daraltılamaz.
Doğru Davalı Kim: Asıl İşveren, Alt İşveren, Grup Şirketi
Alt işveren ilişkisi bulunan işyerlerinde işe iade davasının hem alt hem asıl işverene yöneltilmesi gerekir; yalnız birine açılan dava taraf teşkili nedeniyle sonuçsuz kalabilir. Aynı adreste faaliyet gösteren grup şirketlerinde bordro şirketi ile fiilen emir-talimat veren şirket farklı olabilir. Bu ayrım SGK kayıtları, bordrolar, e-posta trafiği ve yönlendirme yazılarıyla önceden netleştirilmelidir.
Kararın Sonuçlarını Baştan Planlamak
İşe iade kararı kesinleştikten sonra işçinin işverene başvurusu için de kısa bir süre öngörülmüştür; bu başvuru yapılmazsa fesih geçerli hale gelir ve dava kazanılmış olsa dahi sonuç alınamaz. Bu nedenle dava açılmadan önce, kazanma ihtimalindeki takvimin de planlanması gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. İş ilişkisinin süresi, işçi sayısı ve feshin gerekçesi sonucu değiştirdiğinden, sürecin başında bir hukukçuyla değerlendirme yapılması önerilir.