İşe iade uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen iki eksen vardır: başvuru sırasının doğru işletilmesi ve fesih sebebinin ispatı. Bu rehber, 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanun ekseninde işe iade talebinde ispat yükünün nasıl dağıldığını ve usule aykırı işlem nedeniyle nerelerde hak kaybı yaşandığını ele alır.
Kim neyi ispatlar
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü kural olarak işverendedir. İşçi ise feshin ileri sürülenden başka bir sebebe dayandığını iddia ediyorsa, bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Bu dağılım, delil toplama stratejisini doğrudan belirler: işveren performans, ekonomik gereklilik veya davranışa dayalı sebebini belgelemek zorundayken; işçi, fesih ile sendikal faaliyet, şikâyet, rapor süreci ya da benzeri bir olgu arasındaki bağlantıyı somutlaştırmalıdır.
Zorunlu arabuluculuk basamağı
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi, bildirimin şekli ile birlikte kayıt altına alınır.
- İşe iade talebiyle arabulucuya başvuru, kanunda öngörülen süre içinde yapılır.
- Başvuruda işveren unvanı, işyeri adresi ve talep açıkça yazılır; alt işveren varsa ikisi birlikte gösterilir.
- Anlaşma sağlanırsa işe başlatma veya tazminat kalemleri metinde net biçimde belirlenir.
- Anlaşmama tutanağı düzenlendikten sonra dava için tanınan süre ayrı bir kontrol noktası olarak takvime işlenir.
Delil dosyasını kurmak
- İş sözleşmesi, görev tanımı ve varsa iç yönetmelik
- Fesih bildirimi, savunma istem yazısı ve verilen savunma
- Bordrolar, mesai ve izin kayıtları, giriş-çıkış verileri
- Sigorta bildirimlerinin ve çıkış kodunun kayıtlarla uyumu
- İş sağlığı ve güvenliği kapsamındaki eğitim ve tutanaklar
- Yazışmalar; hangi hesaptan gönderildiği ve tarihi doğrulanabilir olmalıdır
Usule aykırı işlem nerede ortaya çıkar
En sık rastlanan usul sorunları arasında, arabuluculuk başvurusunda yanlış tüzel kişinin gösterilmesi, işyeri devri hâlinde devralan işverenin dosyaya dâhil edilmemesi ve fesih bildiriminde sebep gösterilmemiş olmasına rağmen bu hususun savunmada hiç işlenmemesi yer alır. İşveren tarafında ise savunma alınmadan yapılan davranışa dayalı fesihler, sebebin sonradan belgelendirilmesi mümkün olsa bile usul yönünden tartışmalı hâle gelir.
Karar sonrası: işe başlatma ve alacak kalemleri
İşe iade kararının kesinleşmesinden sonra işçinin işverene başvurusu ve işverenin yanıtı, kararın parasal sonuçlarını belirleyen aşamadır. Başvurunun yapıldığının ve işverene ulaştığının ispatı bu noktada kritik önemdedir; bu nedenle bildirimin, tarihi ve muhatabı belgelenebilir bir kanaldan yapılması gerekir. İşe başlatmama hâlinde doğacak tazminat ile boşta geçen süre alacağı ayrı kalemler olarak hesaplanır ve talep edilirken karıştırılmamalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. İş hukukunda süreler kısa ve birbirine bağlı olduğundan, fesih bildirimini aldıktan hemen sonra hukuki destek almanız yerinde olacaktır.