Sosyal güvenlik uyuşmazlıkları, 5510 sayılı Kanunun maddi hükümleri ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun usul kurallarının kesiştiği bir alandır. 4857 sayılı Kanundan doğan iş ilişkisi ve 6331 kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri de çoğu dosyada aynı anda gündeme gelir. Bu rehber, süre yönetimi ekseninde hangi başvurunun nereye ve ne zaman yapılacağını açıklar.
Kuruma Başvuru Dava Şartıdır
Sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanan davalarda, dava açılmadan önce Kuruma başvurulması zorunludur. Talebin reddedilmesi ya da kanunda öngörülen süre içinde cevap verilmemesi halinde dava yolu açılır. Bu adım atlandığında dava, esasa girilmeden dava şartı yokluğundan reddedilir. Başvurunun yapıldığının kanıtlanabilmesi için evrak kaydı veya elektronik başvuru çıktısı mutlaka saklanmalıdır.
Bir Aylık Süre Hangi Uyuşmazlıkta Geçerli
Bir aylık süre her uyuşmazlıkta aynı anlama gelmez. Feshe bağlı işe iade talebinde, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir; bu süre hak düşürücü niteliktedir. Buna karşılık Kuruma yönelik idari nitelikteki başvurular ve prim ile hizmet kayıtlarına ilişkin talepler farklı takvimlere tabidir.
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi belgeyle sabitlenir
- Arabuluculuk son tutanağının türü ve tarihi kontrol edilir
- Kuruma başvuru ile arabuluculuk süreci ayrı takvimlerde izlenir
- İşverene ve Kuruma yöneltilecek talepler ayrıştırılarak yazılır
Hizmet Tespiti Davasında Farklı Takvim
- Çalışmanın Kuruma hiç bildirilmediği dönemler tespit edilir.
- Kanunda öngörülen hak düşürücü sürenin işleyip işlemediği değerlendirilir.
- İşyeri kayıtları, bordro, ücret ödemesi ve tanık anlatımları birlikte hazırlanır.
- Kurumun davada taraf sıfatı gözetilerek dilekçe buna göre düzenlenir.
Yanlış Mercie Başvurmanın Sonucu
Bu alanda en sık karşılaşılan hata, işverene karşı ileri sürülmesi gereken talebin Kuruma, Kuruma yöneltilmesi gereken talebin ise doğrudan mahkemeye taşınmasıdır. İkinci sık hata, arabuluculuğun zorunlu olduğu bir uyuşmazlıkta doğrudan dava açılmasıdır. Her iki durumda da dosya esastan incelenmeden sonuçlanır ve bu arada işleyen süre çoğu kez geri kazanılamaz.
Yukarıdaki açıklamalar genel işleyişe ilişkindir. Sigortalılık statüsü, fesih türü ve talebin niteliği süre rejimini değiştirdiğinden, başvuru yapmadan önce belgelerinizi inceleyen bir hukukçuyla görüşmeniz uygun olur.