İş uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk, 7036 sayılı Kanunla getirildiğinden bu yana çoğu talep için zorunlu bir ön aşama hâline geldi. Ancak iş kazası dosyalarında durum düşünüldüğü kadar tek düze değildir. Aynı olaydan doğan farklı talepler farklı usul yollarına tabi olabilir ve bu ayrımın kaçırılması, dosyanın esasına hiç girilmeden reddiyle sonuçlanabilir.
İş Kazası Tazminatı ile İşçilik Alacağı Aynı Yolda Değil
Kanun, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlarla bağlantılı tespit, itiraz ve rücu uyuşmazlıklarını dava şartı arabuluculuğun dışında tutmuştur. Buna karşılık kıdem, ihbar, fazla çalışma gibi işçilik alacakları bakımından arabulucuya başvuru zorunludur. Aynı dilekçede her iki grup talep birlikte ileri sürülüyorsa, arabuluculuk şartına tabi olan kısım için son tutanağın dosyaya eklenmesi gerekir.
Adım Adım Dosya Kurulumu
- Talepler, kaza kaynaklı tazminat ve işçilik alacağı olarak ikiye ayrılır.
- Arabuluculuk şartına tabi kalemler için başvuru yapılır ve son tutanak alınır.
- Kaza kaynaklı tazminat için doğrudan dava hazırlığına geçilir.
- SGK süreci ve olay bildirimi kayıtları dosyaya eklenir.
- Kusur ve maluliyet incelemesi için gerekli belgeler baştan derlenir.
SGK Süreci Paralel Yürür
5510 sayılı Kanun kapsamında olayın iş kazası olarak bildirilmesi, işverenin yükümlülüğüdür. Bildirim yapılmamışsa iş kazasının tespiti ayrıca istenebilir; bu tespit, sonraki tazminat davasının dayanağını oluşturur. Kurum tarafından bağlanan gelir ve yapılan ödemeler, hesaplanacak tazminattan mahsup edileceği için dosyaya güncel şekilde yansıtılmalıdır.
İşverenin Yükümlülüğünü Gösteren Kayıtlar
- 6331 sayılı Kanun kapsamında hazırlanmış risk değerlendirme raporu
- İş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları ile imzalı katılım listeleri
- Kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları
- Kaza anına ilişkin kamera kaydı, tutanak ve tanık beyanları
- Makine bakım kayıtları ve periyodik kontrol belgeleri
Kusur Oranı Sonucu Belirler
Tazminat miktarı, işverenin kusuru ile işçinin varsa kendi kusurunun oranına göre şekillenir. Bu nedenle savunma ya da talep, yalnızca kazanın gerçekleştiğini göstermekle yetinmemeli; alınmayan önlemin kaza ile arasındaki nedensellik bağını somut kayıtlarla kurmalıdır. Maluliyet oranının hangi mevzuata göre belirlendiği de hesaplamayı doğrudan etkiler.
İş kazası dosyaları hem sosyal güvenlik hem tazminat boyutuyla iç içedir. Buradaki genel çerçeveyi, olayınıza ilişkin belgelerle birlikte bir hukukçuya değerlendirtmeniz önerilir.