İşe iade talebinde dosyanın kaderi çoğu zaman esasa girilmeden, hangi mercie başvurulduğu aşamasında belirlenir. Fesih bildirimi eline ulaşan işçi, kısa süre içinde hem arabuluculuk bürosunu hem de dava aşamasındaki mahkemeyi doğru seçmek zorundadır; bu iki halkadan biri yanlış kurulduğunda kaybedilen şey yalnızca zaman değil, çoğu kez hakkın kendisidir.
Arabuluculuk Aşamasında "Merci" Kavramı
İşe iade uyuşmazlığında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Buradaki başvuru mahkemeye değil, adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Büronun yetkisi ise rastgele seçilemez: kural olarak karşı taraf işverenin yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer adliyesi esas alınır. Merkezi başka ilde bulunan bir şirketin şubesinde çalışan işçinin, alışkanlıkla kendi ikametgâhının bulunduğu adliyeye başvurması uygulamada en sık rastlanan hatadır.
Yetki İtirazı Geldiğinde Ne Olur?
Karşı taraf ilk toplantıda yetkiye itiraz ederse arabulucu dosyayı kendiliğinden karara bağlayamaz; yetki konusunda sulh hukuk mahkemesinin değerlendirmesi devreye girer. Bu ara aşama takvimi uzatır ve tarafların hazırladığı belge setinin yeniden düzenlenmesini gerektirebilir. Bu nedenle başvurudan önce şu üç veri yazılı olarak sabitlenmelidir:
- İşverenin ticaret sicilinde kayıtlı merkez adresi
- Fiili çalışmanın yürütüldüğü işyeri adresi
- Fesih bildiriminin düzenlendiği ve tebliğ edildiği yer
Dava Aşamasında Görev: İş Mahkemesi
Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlandığında uyuşmazlık iş mahkemesine taşınır. İş mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Görevsiz mahkemede açılan dava esastan incelenmez; görevsizlik kararının ardından dosyanın doğru mahkemeye gönderilmesi için ayrı bir talep süresi işler ve bu süre kaçırıldığında dava açılmamış sayılabilir.
Son Tutanak ve Takvimin Kurulması
İşe iade takviminde iki kritik nokta vardır: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren arabulucuya başvuru için öngörülen süre ve anlaşmazlıkla biten son tutanağın düzenlenmesinden sonra dava açma süresi. Son tutanağın tarihi ile bürodan alınma tarihi farklı olabildiğinden, takvim tutanağın düzenlendiği tarihe göre kurulmalıdır. Ayrıca son tutanakta işverenin unvanının ve uyuşmazlık konusunun eksiksiz yazılması, dava dilekçesiyle uyum açısından denetlenmelidir.
Başvuru Öncesi Kontrol Sırası
- Fesih türü belirlenir; işe iade koşullarının bulunup bulunmadığı tespit edilir.
- Yetkili arabuluculuk bürosu, işveren adresi ve işyeri adresi karşılaştırılarak seçilir.
- Başvuru formunda taraf unvanları sicil kaydıyla birebir yazılır.
- Son tutanak alınır alınmaz dava takvimi güne bağlanır.
- Görevsizlik veya yetkisizlik ihtimaline karşı yedek plan önceden hazırlanır.
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup her feshin kendi olgusu farklıdır. İşyeri yapısı, çalışan sayısı ve fesih gerekçesi merci seçimini doğrudan etkileyebileceğinden, başvuru öncesinde dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olur.