Mobbing iddiası tek bir olaya değil, sistematik ve süreklilik gösteren bir davranış örüntüsüne dayanır. Bu özellik hem ispatı hem de süre hesabını zorlaştırır. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemelerin kesiştiği bu alanda çalışanların en sık kaybettiği nokta, talebin niteliğine göre farklı takvimlerin işlediğini fark etmemektir.
Hangi Talep, Hangi Süre?
İş sözleşmesi feshedilmişse ve işe iade talebi varsa, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu süre kesindir ve mobbing iddiasının araştırılmasını beklemez. Buna karşılık işçinin mobbing nedeniyle haklı fesih hakkını kullanması bambaşka bir takvime tabidir: kanun, haklı nedenle fesih için olayın öğrenilmesinden itibaren kısa bir süre öngörür. Tazminat talepleri ise zamanaşımı süresi içinde ileri sürülebilir. Aynı dosyada bu üç takvimin ayrı ayrı yazılması gerekir.
Zorunlu Arabuluculuk Atlanırsa
İşçi-işveren ilişkisinden doğan alacak ve tazminat talepleri ile işe iade istemlerinde arabuluculuk dava şartıdır. Doğrudan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir. Mobbing nedeniyle istenen manevi tazminatın da bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, talebin dayandığı hukuki temele göre farklılaşabilir; bu nedenle son tutanağın kapsamı dikkatle okunmalıdır.
Yetki: İşin Yapıldığı Yer Seçeneği
İş uyuşmazlıklarında dava, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesinde açılabileceği gibi işin yapıldığı yer mahkemesinde de açılabilir. Merkezi başka ilde bulunan işverenler bakımından bu seçenek, tanıkların dinlenmesi ve işyeri kayıtlarının celbi açısından belirgin bir kolaylık sağlar. Yetki sözleşmesiyle bu imkânın daraltılmasına ilişkin sınırlamalar da gözetilmelidir.
Mobbing Delil Dosyası
- Tarih sırasına dizilmiş e-posta, mesaj ve görev yazışmaları; tek tek değil örüntü olarak sunulmalıdır.
- Görev tanımının, unvanın veya çalışma yerinin gerekçesiz değiştirildiğini gösteren belgeler.
- İzin, rapor ve performans değerlendirmelerindeki ani değişimler.
- Sağlık kuruluşuna başvuru kayıtları ve 6331 kapsamındaki işyeri sağlık birimi kayıtları.
- Aynı ortamda çalışan tanıkların kimlik bilgileri; ayrılan çalışanların iletişim bilgileri.
Mobbing dosyalarında belirleyici olan, tek bir güçlü belge değil belgelerin kurduğu bütünlüktür. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; fesih tarihi, talep türü ve işyeri yapısı değiştiğinde izlenecek usul de değişeceğinden, süre işlemeye başlamışken profesyonel destek almak önemlidir.